De incidenten die zich de afgelopen jaren hebben voorgedaan bij semi-publieke instellingen als woningbouwcorporaties, zorg- en onderwijsinstellingen, hebben niet alleen geleid tot wetgevingsinitiatieven in het algemene rechtspersonenrecht, maar zijn ook de aanleiding geweest voor nieuwe sectorspecifieke wet- en regelgeving. Vaak worden de activiteiten van semi-publieke instellingen ondergebracht in een vereniging of stichting. Naast de bepalingen van Boek 2 BW gelden voor deze rechtsvormen ook sectorale regelingen waarin aanvullende eisen worden gesteld maar waarin bovendien soms in meer of mindere mate wordt afgeweken van de algemene rechtspersonenregels uit Boek 2 BW. Een minder overzichtelijk regelgevend kader is het gevolg. 

Pensioenfondsen

Op 1 juli 2014 moesten pensioenfondsen, vaak stichtingen, de regels uit de Wet versterking bestuur pensioenfondsen (een wijziging van de Pensioenwet) hebben geïmplementeerd in hun bedrijfsvoering. Met deze wet wordt onder meer beoogd de deskundigheid van bestuurders en interne toezichthouders van pensioenfondsen te verbeteren.

Naast de keuze uit vijf vaste bestuursmodellen, bevat de wet een eigen regeling omtrent het maximum aantal functies dat een bestuurder of een lid van een raad van toezicht van een pensioenfonds mag bekleden. Deze regeling wijkt af van de limiteringsregeling voor “grote” stichtingen in Boek 2 BW en verklaart deze voor pensioenfondsen niet van toepassing. Een bestuurder of lid van de raad van toezicht kan maximaal één fulltime functie (fte) aan bestuurs- en toezichtsfuncties vervullen. Er is daartoe bij amvb een regeling voorgesteld waarbij een weging van het tijdsbeslag van deze functies is opgenomen. Er wordt daarbij onderscheid gemaakt tussen “grote” rechtspersonen in Boek 2 BW die geen pensioenfondsen zijn, kleine pensioenfondsen en grote pensioenfondsen (omslagpunt is EURO 10 miljard beheerd vermogen). Komen de verschillende functies uit boven één fte, dan kan het pensioenfonds niet tot benoeming overgaan.

Omdat beide regelingen uitgaan van een eigen normering, kunnen problemen ontstaan wanneer een te benoemen bestuurder of toezichthouder reeds meerdere functies bekleedt bij rechtspersonen die onder een andere limiteringsregeling vallen. Welke regeling moet worden toegepast en hoe dienen de verschillende posities te worden meegeteld? De pensioenfondsenregeling houdt daarbij rekening met de algemene regeling uit Boek 2 BW door een vertaalslag te maken naar die regeling. Omgekeerd is dit echter niet het geval. De "grote" rechtspersonen zullen deze vertaalslag zelf moeten maken wat toch niet de bedoeling kan zijn geweest. Omdat dit ingewikkelde materie betreft, heeft Stibbe een overzicht opgesteld van verschillende toepassingen van de limiteringsregeling.

Voor meer informatie over de nieuwe regelgeving voor pensioenfondsen verwijzen we naar onze Corporate Alert hierover van 7 augustus 2013 en een artikel van Suzanne Kröner-Rosmalen in het tijdschrift Pensioen & Praktijk.

Woningbouwcorporaties

Voor woningbouwcorporaties ligt het wetsvoorstel Herzieningswet toegelaten instellingen volkshuisvesting bij de Eerste Kamer. Dit wetsvoorstel beoogt het functioneren te verbeteren van stichtingen en verenigingen die zijn toegelaten of wensen te worden toegelaten als instellingen die uitsluitend in het belang van de volkshuisvesting werkzaam zijn. Het wetsvoorstel bevat diverse voorschriften met betrekking tot de interne governance van woningbouwcorporaties in aanvulling op (of zelfs afwijkend van) Boek 2 BW en de Governance Code Woningcorporaties.

Nadat in februari van dit jaar een concept wijzigingsvoorstel (novelle) op de Herzieningswet werd geconsulteerd, is het definitieve wijzigingsvoorstel op 20 juni 2014 bij de Tweede Kamer ingediend. In de novelle worden taken en werkgebied van woningcorporaties beter afgebakend, krijgen gemeenten een belangrijker stem en wordt het toezicht verstevigd. Voor een overzicht van alle implicaties van de Herzieningswet na wijziging daarvan door de concept novelle, verwijzen wij naar het artikel van David Meijeren en Barbara Bier in het Tijdschrift voor de Ondernemingsrechtpraktijk.

Andere sectoren

Ook voor diverse andere sectoren is ook sectorale wetgeving in de maak. In juni 2014 is een consultatie afgerond ten aanzien van het voorontwerp Wet Versterking bestuurskracht onderwijs. Met betrekking tot de zorginstellingen is een wetsontwerp aangekondigd. De verwachting is dat ook hier regels het licht zullen zien in aanvulling op of zelfs strijdig met de algemene regels van Boek 2 BW.