Het Duitse procesrecht, dat voornamelijk in het ZPO (‚Zivilprozessordnung‘) is geregeld, voorziet in beginsel in twee verschillende procedurele mogelijkheden om civielrechtelijke aanspraken af te dwingen:

Door middel van een incasso via een betalingsbevel (‚Mahnverfahren‘) en door middel van een dagvaardingsprocedure (‚Klageverfahren‘).

Voor onder meer arbeidsrechtelijke zaken, kwesties inzake het kadaster, erfechtelijke zaken, aangelegenheden in verband met curatele, bewind en mentorschap, vereninigingsrechtelijke en bepaalde familierechtelijke kwesties zijn andere bepalingen van toepassing. Die bepalingen worden in deze blog niet behandeld.

I. Incasso via een betalingsbevel (‚Mahnverfahren‘)

De incasso via een betalingsbevel is een relatief snellle en goedkope procedure die schriftelijk afgehandeld wordt. De schuldeiser dient een verzoek in (‚Mahnbescheidsantrag‘) bij de bevoegde (Duitse) rechtbank en betaalt het griffierecht.

De advocaat- en proceskosten voor een incasso via een betalingsbevel zijn op grond van de Rechtsanwaltsvergütungsordnung (RVO) en het Gerichtskostengesetz (GKG) beduidend lager dan de kosten voor een normale dagvaardingsprocedure. Dit is ook één van de grote voordelen van een incasso via een ‚Mahnverfahren‘.

Een ander voordeel is dat deze procedure over het algemeen veel sneller verloopt dan een dagvaardingsprocedure.

De incasso via een betalingsbevel is echter alleen zinvol indien de verwachting is dat er géén verweer door de wederpartij zal worden gevoerd tegen de vordering. Indien de verweerder namelijk verweer wil voeren, dan kan hij door een eenvoudig formulier (‚Widerspruch‘) in te vullen bezwaar maken tegen de vordering en ook nog in het verdere verloop verweer voeren via zo‘n formulier (‚Einspruch‘). Een toelichting op het verweer/het bezwaar hoeft niet te worden gegeven.

Indien er verweer of bezwaar wordt gemaakt, dan moet de eiser alsnog de dagvaardingsprocedure volgen in het geval de eiser zijn eis wil doorzetten en is er door het voeren van een incassoprocedure via een betalingsbevel wellicht kostbare tijd verloren gegaan.

Indien de verwachting is dat er verweer zal worden gevoerd door de wederpartij is een incasso via een betalingsbevel (Mahnverfahren) niet de juiste weg.

Wordt er waarschijnlijk geen verweer gevoerd, dan kan deze procedure wél een beproefde methode zijn, om tegen een in Duitsland woonachtige schudenaar op een snellle en gunstige manier een executoriale titel te verkrijgen.

Dijks Leijssen Advocaten und Rechtsanwälte

Onze Duitse Rechtsanwälte en medewerkers spreken allen vloeiend Nederlands en staan u graag met raad en daad bij .

Graag geven wij u een inschatting van de kosten van een incasso via een betalingsbevel (‚Mahnverfahren‘) in uw concrete zaak.

II. Dagvaardingsprocedure (‚Klageverfahren‘)

De dagvaardingsprocedure wordt door middel van een dagvaarding (‚Klageschrift‘) ingeleid, welke direct bij de bevoegde rechtbank wordt ingediend. Welke rechtbank bevoegd is, hangt van een aantal factoren af zoals de woonplaats van de gedaagde, de aard van de zaak en de vordering.

Verplichte procesvertegenwoordiging

Bij de rechtbank sector kanton (‚Amtsgericht‘) kan in een normale civielrechtelijke procedure met een belang tot en met € 5.000,- ook zonder advocaat geprocedeerd worden (behalve in allerlei familiezaken). Maar ook indien er geen sprake is van verplichte procesvertegenwoordiging, kan het zinvol zijn om een advocaat te raadplegen of opdracht te geven om u bij te staan.

Bij de Duitse rechtbank sector civiel (‚Landgericht‘) en gerechtshoven (‚Oberlandesgericht‘) kan enkel door tussenkomst van een in Duitsland toegelaten ‚Rechtsanwalt/Rechtsanwältin‘ een dagvaarding worden ingediend (§ 78 Abs. 1 ZPO). Beide partijen moeten zich door een advocaat laten vertegenwoordigen. Wie geen advocaat heeft, kan alleen daarom al de zaak verliezen.

Verloop van de dagvaardingsprocedure In de dagvaarding moet minstens de aanduiding van partijen, de namen van de advocaten (indien bekend), de hoogte van de vordering, minstens één vordering/verzoek en de onderbouwing daarvan worden opgenomen.

Daarna moet het griffierecht worden betaald, op zijn laatst op verzoek van de rechtbank. De hoogte van het griffierecht hangt in beginsel af van de hoogte van de vordering.

Anders dan in Nederland, zorgt vervolgens de rechtbank ervoor dat de dagvaarding aan de verweerder wordt betekend, niet de deurwaarder. De verweerder krijgt vervolgens een bepaalde termijn om kenbaar te maken of hij verweer wil voeren en krijgt daarna een termijn waarbinnen het verweerschrift / de conclusie van antwoord moet worden ingediend.

In procedures waarbij procesvertegenwoordiging verplicht is, (in beginsel bij de rechtbank/Landgericht en bij hogere instanties) moet een advocaat reageren namens de verweerder. Gebeurt dat niet, dan zal de rechtbank het verweer naast zich neerleggen.

De rechtbank beslist daarna op welke wijze de procedure zal worden voortgezet. Zo kunnen partijen worden verzocht om zich schriftelijk nader uit te laten, er kunnen aanwijzingen aan partijen worden gegeven, de rechtbank kan een voorziening treffen en/of een bewijsopdracht geven en er zal op een gegeven moment een mondelinge behandeling worden ingepland.

Mondelinge behandeling

Anders dan in Nederland, worden er geen verhinderdata opgevraagd bij partijen voorafgaand aan het vaststellen van de datum waarop de zaak inhoudelijk wordt behandeld. De rechtbank bepaalt de datum waarop de zaak wordt behandeld. Enkel in uitzonderingsgevallen kan worden verzocht om de mondelinge behandeling te verplaatsen. Een Duitse advocaat, die bijvoorbeeld op die dag al een andere zitting heeft of dan met vakantie is, zal om een andere datum verzoeken. Helaas leidt dit in de praktijk vaak ertoe de behandeling van de zaak daardoor vertraging oploopt.

In het kader van de mondelinge behandeling wordt over het algemeen voorafgaand aan de eigenlijke ‚mündliche Verhandlung‘ een comparitie gehouden om te beproeven of een schikking mogelijk is.

Indien er een schikking wordt getroffen, kunnen de afspraken in een proces-verbaal worden opgenomen. Dit proces-verbaal stelt dan een executoriale titel (‚vollstreckbarer Titel‘) voor, mits daarin een executoriale vordering is opgenomen.

In bepaalde procedures is een schriftelijke afhandeling mogelijk, bijvoorbeeld indien er sprake is van een relatief gering belang. Hier is een mondeling behandeling niet nodig.

Beroep (‚Berufung‘) Als de rechtbank dan uiteindelijk een vonnis heeft gewezen, kan daartegen in beginsel binnen een maand na ontvangst van het vonnis bij de eerstvolgende hogere instantie beroep worden ingesteld. In beroep geldt het beginsel van verplichte procesvertegenwoordiging altijd.

Beroep is echter niet altijd mogelijk; alleen indien het financiele belang (de zogeheten ‚Beschwer‘) meer dan € 600,- bedraagt of indien het gerecht die de beslissing in eerste aanleg heeft genomen uitdrukkelijk bepaalt dat beroep mogelijk is.

De rechtbank toetst in beroep de beslissingen van de kantonrechter, het gerechtshof toetst de beslissingen van de rechtbank en bij beide instanties geldt verplichte procesvertegenwoordiging.

In beroep kan het het vonnis op feitelijke en/of juridische gronden getoetst worden. Nieuwe stellingen (of nieuw bewijsmateriaal) worden op grond van de zogenaamde devolutieve werking van het hoger beroep niet meegewogen, indien deze stellingen/bewijzen al in eerste aanleg naar voren hadden kunnen worden gebracht.

De wederpartij kan nadat er beroep is ingesteld zelf ook beroep instellen (‚Anschlussberufung‘), dus incidenteel appel.

Ook in de beroepsprocedure geldt, dat eerst het griffierecht (die hoger is dan in eerste aanleg) betaald moet worden. Het gerecht zorgt ervoor dat de wederpartij het beroepsschrift ontvangt en stelt de wederpartij in de gelegenheid om binnen een bepaalde termijn een verweerschrift (‚Berufungserwiderung‘) in te dienen.

Ook in hoger beroep heeft het gerecht enige vrijheid bij de wijze waarop de procedure zal plaatsvinden. Ook in beroep kunnen partijen in de gelegenheid worden gesteld om zich schriftelijk nader uit te laten, het gerecht kan tussentijds aanwijzingen aan procespartijen geven, voorzieningen treffen, bewijsopdrachten geven, een mondelinge behandeling gelasten enzovoorts.

Dijks Leijssen Advocaten und Rechtsanwälte

Natuurlijk staan onze Duitse Rechtsanwälte, die allen vloeiend Nederlands spreken u ook in een dagvaardingsprocedure en/of beroepsprocedure met raad en daad bij en geven zij u van te voren een inschatting van de te verwachten kosten.