Yeni Gelişmeler 

Faizsiz finans, uzun bir süredir bankacılık mevzuatında açıkça düzenlenen; sigortacılık mevzuatında ise yakında zamanda yerini almış bir alandı. Son dönemde faizsiz finansa olan ilgi ve Devletin bu alanı destekleyen politikaları kapsamında, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ("BDDK") tarafından hazırlanan Faizsiz Finans Kanunu Taslağı ("Taslak"), sektör paydaşlarının görüşlerine sunuldu. 

Taslak Neler Getiriyor?

  • Taslak Kanun, Faizsiz Finans Standartları Kurumu ("FFSK"), Türkiye'de kurulu faizsiz finans kuruluşları, yurtdışında kurulu faizsiz finans kuruluşlarının Türkiye'deki şubeleri, faizsiz finansal holding şirketleri, faizsiz finans ilkelerine uyum hizmeti veren şirketler ve faizsiz finans hizmetlerini kapsayacak.
  • FFSK, faizsiz finans ilkelerini belirlemeye yetkili olacak. FFSK bağımsız idari otorite olarak kurulacak. Ancak, bu noktada, BDDK veya Başbakanlık'a bağlı bir kurum olması da değerlendiriliyor.
  • Faizsiz finans kuruluşları, faizsiz finans ilkelerine göre faaliyet gösteren katılım bankaları, yatırım bankaları, sigorta şirketleri, bireysel emeklilik şirketleri, mikro finansman kuruluşları, diğer finansal kuruluşlar (finansman şirketleri, faktöring şirketleri ve finansal kiralama şirketleri) sermaye piyasası kuruluşları ve faizsiz finansal holding şirketlerini kapsayacak.
  • Taslak Kanun, faizsiz finans kuruluşlarının faaliyetleri ile finans kuruluşu olmayan kuruluşların faizsiz finansa ilişkin faaliyetlerine (örneğin faizsiz finans ilkelerine uygun hissedar kredileri) uygulanacak.
  • Faizsiz finans kuruluşu kurulması için bazı şartlar aranacak: Sermayenin faizsiz finans ilkelerine uygun kaynaklarından sağlanmış olması; kurucu ortakların faaliyet alanları, varlık, yükümlülük, gelir ve giderleri ile ortaklarına sağladıkları hak ve imtiyazların faizsiz finans ilkelerine uygun olması; FFSK'nın ilgili bağımsız otoriteye yukarıdaki hususlara ilişkin uygun görüş vermesi.
  • Yurtdışında kurulu faizsiz finans kuruluşunun Türkiye'de şube açması için de birtakım şartlar aranacak: Ana kuruluşun, bulunduğu devlette faizsiz finans kuruluşu olarak kurulu olması ve şube için yukarıda yer alan şartların sağlanmış olması.
  • Faizsiz finans ilkelerine aykırı faaliyette bulunan veya bunlara aykırı varlık, gelir veya gideri olan kişiler, faizsiz finans kuruluşlarının nitelikli hissedarı olamayacak veya bu kuruluşların kontrolüne sahip olamayacaklar.
  • Faizsiz finans kuruluşlarının nitelikli hisselerinin veya kontrolünün devri, ilgili bağımsız otorite haricinde FFSK'nın onayına tabi olacak. Bu durumda hisse devir bedelinin de faizsiz finans ilkelerine uygun kaynaklardan karşılanması gerekecek.
  • Mevcut bir şirket, anında veya kademeli olarak faizsiz finans kuruluşuna dönüşebilecek. Ancak, tersi mümkün olmayacak.
  • Faizsiz finans kuruluşunun, finansal iştiraklerinin de faizsiz finans kuruluşu olması; finansal olmayan iştiraklerinin varlık, gelir ve giderlerinin faizsiz finans ilkeleri ile uyumlu olması gerekecek.
  • Faizsiz finans hizmeti, faiz, kumar, aşırı yararlanma, aşırı belirsizlik, cehalet unsurları ile faizsiz finans ilkeleri uyarınca sözleşmelerde edime konu edilemeyecek mallara ilişkin verilemeyecek. Faizsiz finans hizmetinin içermemesi gereken diğer unsurları FFSK belirleyecek.
  • Katılım bankalarının, katılım bankacılığı faaliyetleri için bu kanunu esas almaları gerekecek.
  • Faizsiz finans ilkelerine göre faaliyet gösterecek sigorta şirketleri, bireysel emeklilik şirketleri, mikro finansman kuruluşları, diğer finansal kuruluşlar (finansman şirketleri, faktöring şirketleri ve finansal kiralama şirketleri) sermaye piyasası kuruluşları, tabi oldukları mevzuat kapsamında gerçekleştirebilecekleri faaliyetler bakımından bu kanuna uygun hareket edecekler.
  • Kanun kapsamındaki kuruluşların, bünyelerinde faizsiz finans ilkelerine uyumu denetleyecek bir faizsiz finans uyum komitesi kurmaları gerekecek.
  • Faizsiz finans ilkelerine aykırı faaliyette bulunma, nihai olarak, para cezaları ile ilgili kuruluşun faaliyet izninin iptaline sebep verebilecek.

Sonuç 

İstanbul Finans Merkezi programının hedeflerinden biri de, Türkiye'nin bölge için faizsiz finans üssü ve dünyanın önemli faizsiz bankacılık merkezlerinden biri haline getirilmesi idi. Son yıllarda faizsiz finans hizmetlerine olan talebin artması, tekafül sigortacılığının düzenleme altına alınması gibi yeni hukuki düzenlemelerin yolunu açmıştı. Bu kanun ile tüm faizsiz finans hizmetleri tek bir düzenleme çatısı altına alınması ve hepsine uygulanacak genel standartlar ve bunlara uyumun takibi sağlanacak; Türkiye'nin faizsiz finans sektörü liderliğinin temelleri atılmış olacak.