Vanaf 1 juni 2017 mogen opsporingsdiensten, waaronder de Inspectie Sociale Zaken en de Fiscale opsporingsdienst (Fiod), voor het eerst actief informatie over frauderende zorgverleners delen met zorgverzekeraars, gemeenten en toezichthouders. Het FD meldt dat met de nieuwe aanpak wordt beoogd fraude en oneigenlijk gebruik op te sporen en te bestrijden en zorg weer terecht te laten komen bij de patiënt. Fraude door zorgverleners is omvangrijk, kost jaarlijks miljoenen euro’s en laat hulpbehoevenden zonder (de juiste) zorg achter.

Belang aanpak zorgfraude

Volgens de jaarlijkse controle- en fraudecijfers van Zorgverzekeraars Nederland werd er in 2016 voor €18,9mln gefraudeerd in de zorg. Zorgverzekeraars spreken van fraude als een regel is overtreden en er sprake is van bewust of opzettelijk handelen waardoor er onterecht voordeel wordt behaald. Malafide ondernemers hebben veel geld verdiend aan zorg die niet werd geleverd. De verzekeraars en het OM melden dat dit bedrag vermoedelijk maar een klein gedeelte is van de daadwerkelijke fraude.

Volgens ZN bevond de meeste fraude zich in de PGB-regeling binnen de Wlz (€13,5 mln) en als tweede volgt de wijkverpleging (€2 mln). Het NRC meldde dit jaar dat zorgverzekeraar Zilveren Kruis ongerust is over de toenemende fraude in de wijkverpleging en de toename van partijen die zich via pgb-budgetten aan het toezicht onttrekken. Er zijn gevallen bekend van wijkverpleegkundigen die bewust de gezondheidssituatie van een patiënt onjuist indiceren met als gevolg dat er wordt betaald voor zorg die niet of slechts deels is geleverd.

Ook bij zorg waarvoor gemeenten verantwoordelijk zijn, zoals Jeugdzorg en zorg vanuit de WMO, komt fraude voor. Zo was het voor een malafide zorgaanbieder mogelijk een contract met een gemeente te sluiten, terwijl deze in aan andere gemeente al bekend stond als fraudeur. Een schokkend voorbeeld is het crimineel handelen van een instelling in Hengelo, die de pgb’s van verstandelijk gehandicapte jongeren in eigen zak zou hebben gestoken. Het tot nu toe ontbreken van waarschuwingen van het OM over frauderende zorgverleners leidde dan ook tot groot ongenoegen onder verzekeraars en gemeenten.

Naast de verspilling van miljoen euro’s is zorgfraude een groot probleem voor hulpbehoevenden. Marjolein Verwiel, officier van justitie bij het Functioneel Parket gespecialiseerd in fraude, meldt in het FD: “Zorgfraude is zo schokkend, omdat het gaat om kwetsbare mensen die door frauduleus gedrag geen of te weinig zorg krijgen. Bovendien gaat het om gemeenschapsgeld dat niet aan zorg wordt besteed.”

Nieuwe aanpak: actief informatie delen door minder privacyregels

Door nieuwe afspraken tussen Justitie en zorgverzekeraars, gemeenten en toezichthouders, mogen gegevens over frauderende zorgverleners actief met elkaar worden gedeeld. Zo is het voor de Fiod nu mogelijk informatie uit lopende strafrechtelijke onderzoeken omtrent zorgfraudeurs bekend te maken. Door beschikbare informatie over zorgverleners te delen is het voor de partijen mogelijk beter te toetsen op betrouwbaarheid en elkaar te waarschuwen bij fraude.