Op 20 november 2018 is het wetsvoorstel ‘Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018’ (Wmcz 2018) met algemene stemmen aangenomen door de Tweede Kamer. Met dit wetsvoorstel wordt de huidige wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen uit 1996 (Wmcz) vervangen.

Doel Wmcz 2018

Het doel van de Wmcz 2018 is om cliëntenraden (nog) beter in staat te stellen de belangen van de cliënt te behartigen. Inhoudelijk is de Wcmz 2018 een gewijzigde en aangevulde versie van de huidige Wmcz.

Belangrijkste wijzigingen

Allereerst wordt met de Wmcz 2018 het toepassingsbereik van de wet gewijzigd. Het oorspronkelijk doel van de wetgever was om de medezeggenschap te laten plaatsvinden op het niveau waarop daadwerkelijk zorg wordt verleend. Momenteel is de Wmcz echter enkel van toepassing op instellingen die een toelating hebben in de zin van de Wet toelating zorginstellingen (Wtzi). De toelating op grond van de Wtzi kan op verschillende niveaus plaatsvinden (soms op concernniveau, in andere gevallen worden toelatingen verleend aan onderliggende rechtspersonen). Bovendien hoeven instellingen die enkel als opdrachtnemer van een toegelaten instelling werken geen Wtzi-toelating te hebben.

Het is volgens de wetgever niet de bedoeling de toepasselijkheid van de wet te laten afhangen van het niveau waarop de toelating is aangevraagd en verleend of van de vraag of een instelling louter als opdrachtnemer van een andere instelling werkt.

De koppeling met de Wtzi is om die reden geschrapt en sluit nu aan bij de reikwijdte van de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg. Dit betekent dat de Wmcz 2018 van toepassing is op iedere rechtspersoon die bedrijfsmatig zorg verleent, op ieder organisatorisch verband van natuurlijke personen die bedrijfsmatig zorg verlenen of doen verlenen, alsmede op een natuurlijke persoon die bedrijfsmatig zorg doet verlenen. Verder is ervoor gekozen om het instellen van cliëntenraden verplicht te stellen indien een instelling zorg doet verlenen door meer dan tien natuurlijke personen.

Een aantal andere belangrijke wijzigingen zijn (i) het vervangen van het verzwaard adviesrecht door een instemmingsrecht; (ii) het invoeren van gelaagdheid in de medezeggenschap door meer ruimte te geven aan maatwerk; (iii) een betere regeling voor de financiering en ondersteuning van de cliëntenraad; (iv) uitbreiding van de onderwerpen waarover in de medezeggenschapsregeling regels moeten worden gesteld; en (v) meer ruimte voor maatwerk en meer inspraak voor cliënten in de langdurige zorg over aangelegenheden die direct van invloed zijn op hun dagelijks leven.

Daarnaast wordt met de Wmcz 2018 het enquêterecht van de cliëntenraad wettelijk verankerd. Tot slot is nieuw dat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd in oprichting (IGJ i.o.) toezicht gaat houden op naleving van de wet.

Voortgang

Nu de Tweede Kamer heeft ingestemd met het wetsvoorstel volgt de behandeling door de Eerste Kamer. Voordat het wetsvoorstel wordt behandeld in de plenaire vergadering van de Eerste Kamer, vindt er een vooronderzoek plaats door de Eerste Kamercommissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Dit voorbereidend onderzoek vindt plaats op 15 januari 2019. Als de Eerste Kamer vervolgens instemt met het wetsvoorstel, kan de Wmcz naar verwachting in de loop van 2019 in werking treden.