Zasady prawne dotyczące powołania kuratora lub opiekuna w Polsce mają długą tradycję prawną i zawarte są w Kodeksie cywilnym z 1964 r. Członek rodziny w linii prostej (tzn. wstępni lub zstępni), mąż lub żona lub przedstawiciele ustawowi mogą składać wnioski do Sądu Rejonowego w imieniu osoby, co do której istnieje przypuszczenie, że nie posiada zdolności umysłowych do zarządzania swoim majątkiem i sprawami finansowymi. Po złożeniu wniosku sędziowie w Polsce mogą wydać dwa rodzaje orzeczeń:

1. orzeczenie stwierdzające ubezwłasnowolnienie częściowe; lub 2. orzeczenie stwierdzające ubezwłasnowolnienie całkowite.

Podczas gdy kurator jest powoływany do działania w imieniu osoby, wobec której orzeczono częściową niezdolność do czynności prawnych, do działania w imieniu osoby, wobec której orzeczono całkowitą niezdolność do czynności prawnych powoływany jest opiekun (czyli ang. Deputy).

Wielu moich polskich klientów pyta mnie, jak zlożyć wniosek o ubezwłasnowolnienie i o powołanie opiekuna w Wielkiej Brytanii, który będzie działał w imieniu osoby, wobec której orzeczono niezdolność umysłową. Uprzejmie informuję, że proces ten jest bardzo podobny, chociaż należy zauważyć, że nie istnieje w Wielkiej Brytanii ubezwłasnowolnienie częściowe.

W Wiekiej Brytanii Sądem właściwym do składania wniosków o orzeczenie o ubezwłasnowolnieniu i powołaniu opiekuna jest Sąd Opiekuńczy (ang. Court of Protection), utworzony na mocy Ustawy o Sprawności Umysłowej z 2005 r. (ang. Mental Capacity Act 2005). Wniosek o stwierdzenie ubezwłasnowolnienia i powołanie opiekuna może być złożony przez osobę w wieku 18 lat i powyżej. Należy zauważyć, że jest to ważne rozróżnienie. Podczas gdy w Polsce wnioskodawcy ograniczają się do członków bliskiej rodziny, małżonków i przedstawicieli ustawowych, w Wielkiej Brytanii opiekunami mogą być nie tylko bliscy krewni, ale także przyjaciele osoby potrzebującej pomocy w podejmowaniu decyzji lub inne osoby, które również mogą być odpowiednie do tej roli. Sąd zazwyczaj rozpatruje predyspozycje wnioskodawcy, biorąc pod uwagę jego wykazaną zdolność do podejmowania decyzji finansowych w czyimś imieniu. Wniosek do Sądu jest składany za pomocą formularza COP1 i muszą mu towarzyszyć odpowiednie dokumenty, w tym ocena zdolności do podejmowania czynności, przeprowadzana przez właściwego biegłego po ocenieniu zdolności osoby, której dotyczy wniosek.

Biegłym może być:

– zarejestrowany lekarz pierwszego kontaktu osoby, której dotyczy wniosek;

– psychiatra;

– zatwierdzony specjalista ds. zdrowia psychicznego;

– pracownik socjalny;

– psycholog;

– personel pielęgniarski; lub

– terapeuta zajęciowy.

Do Sądu Opiekuńczego należy też wnieść opłatę, która aktualnie wynosi 400 GBP. W pewnych okolicznościach możliwe jest jednak ubieganie się o umorzenie opłaty.

Procedura prawna rozpoczyna się z chwilą przyjęcia wniosku przez Sąd i trwa około trzech miesięcy. Po rozpatrzeniu wniosku, jeżeli są podstawy prawne, Sąd wyda orzeczenie o ubezwłasnowolnieniu i powoła opiekuna, któremu przyzna uprawnienia do przejęcia kontroli i zajmowania się mieniem i sprawami finansowymi osoby ubezwłasnowolnionej.

Jeśli rozważają Państwo złożenie wniosku do Sądu Opiekuńczego w imieniu członka rodziny lub znanej Państwu osobie o ustanowienie opiekuna oraz życzą sobie Państwo uzyskać dalsze informacje na temat tej procedury prawnej, prosimy o kontakt z Panią Agnieszką Milne z kancelarii Anthony Gold Solicitors. Pani Agnieszka jest prawnikiem, który płynnie posługuje się językiem polskim i z przyjemnością udzieli wszelkich informacji.