Zapraszamy do lektury tekstu Karoliny Stawowskiej i Małgorzaty Sajkiewicz, jaki ukazał się w naszej noworocznej broszurze "Prawo i biznes 2017", poświęconej tegorocznym zmianom w prawie i ich skutkom dla biznesu. Aby pobrać całą publikację, kliknij tutaj.

Jakie zmiany w prawie nas czekają?

Od 1 stycznia 2017 r. w życie wszedł szereg kolejnych zmian przepisów podatkowych, w tym dotyczących podatków dochodowych. Większość zmian w zakresie podatku dochodowego jest niestety niekorzystna dla przedsiębiorców.

Na niekorzyść podatników zmienią się w szczególności przepisy dotyczące skutków podatkowych wnoszenia wkładów do spółek. Przychodem podatnika wnoszącego do spółki wkład niepieniężny (w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część) jest teraz wartość przedmiotu wkładu określona w umowie spółki (statucie) lub w innym dokumencie, a nie jak dotychczas wartość nominalna udziałów wydanych w zamian za aport. Również neutralność podatkowa tzw. wymiany udziałów jest obecnie uzależniona od istnienia uzasadnionych przyczyn ekonomicznych. Wprowadzono domniemanie, zgodnie z którym, jeżeli połączenie, podział lub wymiana udziałów nie zostały przeprowadzone z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych, to uznaje się, że głównym lub jednym z głównych celów tych czynności jest uniknięcie lub uchylenie się od opodatkowania. Jednocześnie pojęcie „uzasadnionych przyczyn ekonomicznych” nie zostało zdefiniowane.

Inne zmiany są również nakierowane na zwiększenie obciążeń podatkowych przedsiębiorców. Wprowadzono definicję „rzeczywistego właściciela” (beneficial owner), co ostatecznie przesądziło o tym, że zagraniczna spółka otrzymująca należności licencyjne i odsetki musi być ich rzeczywistym właścicielem, aby zwolnienie z podatku u źródła odsetek i należności licencyjnych wypłacanych przez polskie podmioty mogło mieć zastosowanie. Ponadto doprecyzowano katalog dochodów, które będą uznawane za uzyskane przez nierezydentów na terytorium Polski, a w związku z tym będą podlegać opodatkowaniu. Zaostrzono też zasady zaliczania wydatków do kosztów uzyskania przychodów – limit transakcji gotówkowych wynosi obecnie 15 000 złotych a nie 15 000 euro. Przekroczenie nowo ustalonego limitu uniemożliwia zaliczenie wydatków gotówkowych do kosztów uzyskania przychodów. Rozszerzony został również zakres obowiązków podatników w odniesieniu do cen transferowych – wchodzi w życie m.in. obowiązek sporządzenia dokumentacji grupowej dla podmiotów działających w grupie kapitałowej. Ograniczony został zakres zwolnienia dla funduszy inwestycyjnych. Zmiany mają przede wszystkim na celu opodatkowanie przychodów FIZ uzyskiwanych poprzez struktury wykorzystujące spółki osobowe, np. luksemburską spółkę komandytową (SCSp) i polskie spółki komandytowe. W praktyce z perspektywy optymalizacji podatkowej struktury oparte o FIZ nie będą już tak atrakcyjne jak dotychczas. Od 2017 r. część spółek będzie mogła skorzystać z obniżonej 15 proc. stawki podatku dochodowego. Korzystna regulacja objęła tzw. małych podatników, a także innych podatników niż mali w roku podatkowym, w którym rozpoczęli działalność. Zawiera ona jednak szereg ograniczeń przywracających 19 proc. stawkę podatku.

Jakie zagadnienia mogą wybić się na plan pierwszy w najbliższej przyszłości?

Ostatnie zmiany w podatkach dochodowych, a także nowelizacje wprowadzone w ostatnich latach (w szczególności wprowadzenie w 2016 roku ogólnej klauzuli obejścia prawa podatkowego – tzw. GAAR czy też wprowadzenie w roku 2015 regulacji dotyczącej tzw. spółek kontrolowanych – CFC ) wpisują się w działania polegające na „uszczelnianiu” systemu podatkowego. Rezultatem tych działań ma być zwiększanie wpływów budżetowych z podatków. Dla przedsiębiorców oznaczają one jednak przede wszystkim dalsze skomplikowanie systemu podatkowego. Wydaje się, że przedsiębiorcy będą coraz więcej czasu spędzać na działaniach związanych z zarządzaniem ryzykiem podatkowym i zapobieganiem naruszeniom przepisów podatkowych w firmie.