Recent development

Presidential Circular No. 2021/9 Regarding the Human Rights Action Plan ("Circular") is published in the Official Gazette on 30 April 2021. The action plan aims to expand the field of human rights and freedoms and to improve the standards of accessibility, accountability, fairness, transparency and equality in public services. Developments in the field of human rights and freedoms may also play a role in the announcement of safe countries for cross-border data transfers.

What does the Circular say?

With the action plan, the Circular envisages an effective human rights protection system for resolving human rights-related issues in practice. The implementation period for the action plan has been determined as two years; and various ministries and public institutions and organizations are responsible for the action items in the plan.

In this respect, a Human Rights Monitoring and Assessment Board has been established for the implementation and monitoring of the action plan, and to ensure coordination between different public authorities. Accordingly, relevant public authorities must submit their four-month reports regarding the implementation of action items to the Ministry of Justice, and for the approval of the monitoring and assessment board.

The implementation calendar for the action plan is published on the official website of the Ministry of Justice. The calendar is available online here in English and Turkish.

Relationship between the announcement of safe countries and action plan

Pursuant to Article 9 of the Law No. 6698 on Personal Data Protection ("Data Protection Law"), personal data may be transferred abroad without obtaining explicit consent on the condition that the country to which the personal data will be transferred provides an adequate level of protection (i.e., safe countries) or, in case there is no adequate level of protection, the personal data is transferred abroad based on the undertakings or binding corporate rules approved by the Personal Data Protection Board ("Board").

While the Board has not announced what the safe countries are yet, it published the relevant criteria for the determination of safe countries in its decision no. 2019/125 dated 2 May 2019. In the Board's decision, "reciprocity" is listed as a criterion for safe countries. The Board states that, for the announcement of a certain country as a safe country, this country must also include Turkey as a safe/adequate country.

In assessing the relationship between Turkey and the EU, in order for EU countries to be listed as safe countries, the EU Commission must render an adequacy decision with respect to Turkey. According to Recital 104 of the General Data Protection Regulation (GDPR), in assessing the adequacy of a third country, the EU Commission takes a number of factors into account, including whether the third country respects the rule of law, access to justice as well as international human rights norms and standards. To this end, EU's process of announcing safe countries under data privacy laws does not only concern the existence or the adequacy of the data privacy legislation in the relevant country, but other criteria are also taken into consideration.

With respect to the human rights' criteria, EU's 2020 report on Turkey[1] underlines the lack of independent judiciary, an institutional independence, restrictive measures regarding the freedom of speech, the absence of proper means of defence, and disproportionate use of the state's powers regarding human rights practices in Turkey. In this regard, the human rights action plan and related reforms may potentially play a role in the announcement of safe countries.

Conclusion

The human rights action plan contains important issues as to the protection of human rights and ensuring transparency, fairness and accountability in public services. It is expected that the steps to be taken as part of the action plan may have an impact on the announcement of Turkey as a safe country by the EU.

İnsan Hakları Eylem Planı ve KVKK Güvenli Ülke İlişkisi

Yeni Gelişme

2021/9 sayılı İnsan Hakları Eylem Planı konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ("Genelge") 30 Nisan 2021 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı. Eylem Planı kapsamında hak ve özgürlükler alanının genişletilmesi, kamu hizmetlerinin erişilebilir, hesap verilebilir, eşit, şeffaf ve adil bir şekilde sunulmasına ilişkin standartların yükseltilmesi hedefleniyor. İnsan hakları alanındaki çalışmaların, yurtdışına kişisel veri aktarımları için yeterli koruma bulunan ülkelerin ilanında da etkili olması bekleniyor.

Genelge Ne Diyor?

Genelge uyarınca, Eylem Planı ile insan haklarına yönelik uygulamadaki sorunların çözümüne yönelik güçlü bir insan hakları koruma sisteminin oluşturulması öngörülüyor. Eylem Planı'nın uygulama süreci iki yıl olarak belirlenmiştir. Plan'da yer alan aksiyon kalemlerine ilişkin sorumluluk ilgili bakanlık ve kamu kurum ve kuruluşlarına veriliyor.

Bu kapsamda Eylem Planı'nın uygulanması, izlenmesi ve kamu kuruluşlarının koordinasyonu amacıyla İnsan Hakları Planı İzleme ve Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur. Eylem Planı'ndaki faaliyetlerden sorumlu kamu kurum ve kuruluşları uygulamaya ilişkin dört aylık raporlarını Adalet Bakanlığı'na ve İzleme ve Değerlendirme Kurulu'nun onayına sunacaktır.

Eylem Planı Uygulama Takvimi Adalet Bakanlığı'nın internet sitesinde yayımlanmıştır. Takvime buradan İngilizce ve Türkçe olarak ulaşabilirsiniz.

Güvenli Ülke İlanı ve Eylem Planı İlişkisi

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun ("KVKK") 9. maddesi uyarınca kişisel veriler, açık rıza aranmaksızın yalnızca Kişisel Verileri Koruma Kurulu ("Kurul") tarafından ilan edilecek olan yeterli koruma sağlayan güvenli ülkelere ya da Kurul tarafından onaylanan taahhütnamelere ve bağlayıcı şirket kurallarına istinaden yurt dışına aktarılabilmektedir.

Güvenli ülke listesi henüz yayımlanmamış olmakla birlikte Kurul, 2 Mayıs 2019 ve 2019/125 sayılı kararında güvenli ülkelerin belirlenmesinde kullanılacak kriterleri açıklamıştır. Kurul kararı incelendiğinde "karşılıklılık ilkesinin" de güvenli ülke kriterleri arasında sayıldığı görülmektedir. Kurul, bir ülkenin güvenli ülke olarak kabul edilebilmesi için bahsi geçen ülkenin de Türkiye'yi güvenli ülke olarak belirlemesi gerektiğini belirtmektedir.

Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkiye bakıldığında, Türkiye'nin Avrupa Birliğince güvenli ülke olarak belirlenmesi için, Avrupa Komisyonu'nun bir yeterlilik kararı (adequacy decision) vermesi gerekmektedir. Genel Veri Koruma Tüzüğü'nün (GDPR) giriş bölümünün 104. paragrafında, Avrupa Komisyonu'nun yeterlilik kararı verirken hukukun üstünlüğü, yargıya erişim, insan haklarına saygı gibi kriterleri de esas aldığı görülmektedir. Bu noktadan hareketle, Avrupa Birliği kişisel veriler müktesebatı kapsamında güvenli ülke ilan etme sürecinin, bir ülkenin yalnızca kişisel veriler mevzuatının bulunup bulunmadığı yahut bu mevzuatın yeterli olup olmadığı ile değerlendirilmediği, süreçte başkaca kriterlerin de dikkate alındığı görülmektedir.

İnsan hakları kriteri bakımından, Avrupa Komisyonu'nun Türkiye için hazırladığı 2020 raporu incelendiğinde[1], Komisyon'un, temel hak ve özgürlükler bakımından devlet kurumlarında ve yargıda bağımsızlığın olmaması, ifade özgürlüğü anlamında getirilen kısıtlayıcı düzenlemeler, savunma hakkının etkin şekilde kullanılamaması ve devletin yetkilerinin ölçüsüz kullanımı gibi hususlara dikkat çektiği görülmektedir. Bu kapsamda, İnsan Haklar Eylem Planı doğrultusunda yapılacak reformlar, güvenli ülke ilanına dair süreçte de rol oynayabilecektir.

Sonuç

İnsan Hakları Eylem Planı'nda, insan haklarının korunması ve kamu hizmetlerinde şeffaflık, eşitlik ve hesap verilebilirliğin tesis edilmesi gibi önemli unsurlar yer alıyor. Plan kapsamında atılacak adımların, Türkiye'nin Avrupa Birliği tarafından güvenli ülke olarak belirlenmesi sürecinde etkilerinin olması bekleniyor.