W dniu 14 października 2019 r. Prezydent podpisał nowe Prawo zamówień publicznych, ustawę uchwaloną we wrześniu przez Sejm i Senat. Oznacza to, że zakończyły się prace legislacyjne nad zupełnie nową regulacją prawną dotyczącą zamówień publicznych, której planowany termin wejścia w życie przypada na dzień 1 stycznia 2021 r. Zastąpi ona obecnie obowiązujący akt prawny.

W związku z zakończeniem procesu legislacyjnego nad nowym Prawem zamówień publicznych poniżej zamieszczamy autorskie, przygotowane przez Zespół Prawa Zamówień Publicznych Kancelarii TKP zwięzłe podsumowanie kluczowych zmiany wprowadzanych przez nową ustawę.

Zmiany zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2021 r – także jest jeszcze ponad rok, aby przygotować się na nadchodzącą rewolucję w prawie zamówień publicznych.

Szersze omówienie poszczególnych poniżej wskazanych zmian wprowadzonych przez nowe PZP wraz z przedstawieniem ich skutków dla zamawianych i wykonawców już w krótce na naszym blogu.

Kluczowe nowości w nowej ustawie prawo zamówień publicznych

Nowe rozwiązania i instytucje

  1. Nowy typ zamówień – zamówienia bagatelne o wartości pomiędzy 50 000 zł a 130 000 zł, które w ograniczonym zakresie będą objęte ustawą PZP
  2. Nowa procedura i nowy tryb (tzw. tryb podstawowy) dla udzielania zamówień klasycznych o wartości mniejszej niż progi unijne, w tym możliwość negocjowania treści oferty po jej złożeniu.
  3. Polityka zakupowa państwa – uchwała Rady Ministrów, określającej aspekty normalizacyjne, dobre praktyki itp.
  4. Nowa regulacja dotycząca składania podmiotowych środków dowodowych.
  5. Postępowanie koncyliacyjne – możliwość złożenia wniosku przez strony umowy o przeprowadzenie mediacji lub polubowne rozwiązanie sporu poprzez zawarcie ugody przed Prezesem Sądu Polubownego przy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej lub przed innym ośrodkiem mediacyjnym.
  6. Rozszerzony katalog klauzul obowiązkowych łączna maksymalna wysokość kar umownych, postanowienia dotyczące zasad wprowadzania zmian wysokości wynagrodzenia należnego wykonawcy, w przypadku zmiany ceny materiałów lub kosztów związanych z realizacją zamówienia dla umów dłuższych niż 12 miesięcy.
  7. Nowa instytucja – katalog katalogu klauzul niedozwolonych (abuzywnych), które będą wskazywały, jakie postanowienia w umowach w reżimie pzp są zakazane.

Nowe obowiązki zamawiających

  1. Obowiązek sporządzenia analizy potrzeb i wymagań w postępowaniach o wartości przekraczającej progi unijne.
  2. Obowiązek opisania kryteriów równoważności w przypadku dopuszczenia rozwiązań równoważnych.
  3. Obowiązek zamawiającego zapewnienia dostępu do specyfikacji warunków zamówienia aż do dnia udzielenia zamówienia (nie usuwanie jej ze strony).
  4. Obowiązek przekazywania Prezesowi Urzędu Zamówień Publicznych informacji o złożonych wnioskach o dopuszczenie do udziału w postępowaniu oraz ofertach.
  5. Obowiązek zamieszczania przez zamawiających w Biuletynie Zamówień Publicznych ogłoszenia o wykonaniu umowy w terminie 30 dni od jej wykonania.
  6. Obowiązek sporządzenia przez zamawiającego raportu z realizacji zamówienia po zakończeniu umowy.

Nowe obowiązki wykonawców

1. Nowe obowiązki dowodowe wynikające z self – cleaningu (samooczyszczenia) w celu niepodlegania wykluczeniu – wykonawca, aby nie podlegać wykluczeniu musi udowodnić zamawiającemu, że:

  1. naprawił lub zobowiązał się do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, wykroczeniem lub swoim nieprawidłowym postępowaniem, w tym poprzez zadośćuczynienie pieniężne,
  2. wyczerpująco wyjaśnił fakty i okoliczności związane z przestępstwem, wykroczeniem lub swoim nieprawidłowym postępowaniem oraz spowodowanymi przez nie szkodami, aktywnie współpracując odpowiednio z właściwymi organami, w tym organami ścigania, lub zamawiającym,
  3. podjął konkretne środki techniczne, organizacyjne i kadrowe, odpowiednie dla zapobiegania dalszym przestępstwom, wykroczeniom lub nieprawidłowemu postępowaniu, w szczególności:
  • zerwał wszelkie powiązania z osobami lub podmiotami odpowiedzialnymi za nieprawidłowe postępowanie wykonawcy,
  • zreorganizował personel,
  • wdrożył system sprawozdawczości i kontroli,
  • utworzył struktury audytu wewnętrznego do monitorowania przestrzegania przepisów, wewnętrznych regulacji lub standardów,
  • wprowadził wewnętrzne regulacje dotyczące odpowiedzialności i odszkodowań za nieprzestrzeganie przepisów, wewnętrznych regulacji lub standardów,

2. W przypadku polegania na zdolnościach podmiotów udostępniających zasoby – obowiązek przedstawienia zobowiązania podmiotu udostępniającego zasoby, którego treść została określona przez ustawę, tj. zawierającego w szczególności:

  1. zakres dostępnych wykonawcy zasobów podmiotu udostępniającego zasoby,
  2. sposób i okres udostępnienia wykonawcy i wykorzystania przez niego zasobów podmiotu udostępniającego te zasoby przy wykonywaniu zamówienia,
  3. czy i w jakim zakresie podmiot udostępniający zasoby, na zdolnościach którego wykonawca polega w odniesieniu do warunków udziału w postępowaniu dotyczących wykształcenia, kwalifikacji zawodowych lub doświadczenia, zrealizuje roboty budowlane lub usługi, których wskazane zdolności dotyczą.

3. Obowiązek dłuższego pozostawania w gotowości do zawarcia umowy w postępowaniach o wartości wyższej niż progi unijne – termin związania ofertą został wydłużony do 90 lub 120 dni w zależności od wartości zamówienia.

4. Konieczność wyrażenia pisemnej zgody na zawarcie umowy po upływie terminu związania ofertą. Brak wyrażenia pisemnej zgody stanowi podstawę do odrzucenia oferty wykonawcy.

5. Obowiązek złożenia oświadczenia na piśmie o wyrażeniu zgody na przedłużenie terminu związania ofertą w odpowiedzi na wezwanie zamawiającego – brak pisemnej odpowiedzi stanowi podstawę do odrzucenia oferty wykonawcy.

6. W przypadku kwestionowania przez wykonawcę poprawienia przez zamawiającego innej omyłki polegającej na niezgodności oferty z dokumentami zamówienia – obowiązek złożenia odpowiedzi o niewyrażeniu zgody na poprawienie tej omyłki.

7. Obowiązek współdziałania wykonawcy z zamawiającym przy realizacji umowy w sprawie zamówienia publicznego.

8. Obowiązek zawierania przez wykonawcę w umowach z podwykonawcami postanowień w zakresie kar umownych i wypłaty wynagrodzenia w sposób, który nie może być mniej korzystny, niż w umowie zamawiającego z wykonawcą.

Nowe uprawnienia wykonawców

  1. Możliwość złożenia odwołania w postępowaniach poniżej progów unijnych na wszystkie czynności zamawiającego.
  2. Przyznanie wykonawcom wyraźnego uprawnienia do złożenia przez wykonawców odwołania na postanowienia umowne, w tym możliwość zakwestionowania postanowienia umowy jako niedozwolonego w związku z listą klauzul niedozwolonych wprowadzoną do ustawy.
  3. Przyznanie wykonawcom wyraźnego uprawnienia do złożenia przez wykonawców odwołania w postępowaniu na usługi społeczne.
  4. Uprawnienie do wystąpienia z żądaniem unieważnienia umowy w sprawie zamówienia publicznego w przypadku niezamieszczenia przez zamawiającego ogłoszenia o zamówieniu.
  5. Uprawnienie do złożenia wniosku o przeprowadzenie mediacji lub innego polubownego rozwiązania sporu na etapie realizacji umowy.

Wybrane usunięte regulacje

  1. Zrezygnowano z obowiązkowego wadium w postępowaniach o wartości równej lub wyższej niż progi unijne, wadium będzie fakultatywne,
  2. Zrezygnowano z jawnego otwarcia ofert,
  3. Uchylono ograniczenie dotyczące postępowań poniżej progów unijnych dotyczące zakresu przedmiotowego czynności lub zaniechań zamawiającego, w przypadku których wystąpienia możliwe jest złożenie odwołania do Krajowej Izby Odwoławczej.

Pozostałe wybrane istotne nowe regulacje

  1. Wprowadzono nowe definicje ustawowe i dokonano zmian dotychczasowych definicji, np. dokumenty zamówienia, innowacja, udzielenie zamówienia, zamówienie na usługi społeczne.
  2. Wprowadzono nową zasadę udzielania zamówienia w sposób zapewniający najlepszą jakość dostaw, usług oraz robót budowlanych oraz uzyskanie najlepszych efektów zamówienia.
  3. Wyodrębniono nowy warunek udziału w postępowaniu, tj. zdolność do występowania w obrocie gospodarczym.
  4. Surowsze warunki self – cleaning-u.
  5. Wprowadzono nowe przesłanki odrzucenia oferty, takie jak złożenie oferty po terminie składania ofert, czy też niewyrażenie przez wykonawcę pisemnej zgody na wybór jego oferty po upływie terminu związania ofertą.
  6. Wprowadzono nowe przesłanki unieważnienia postępowania, takie jak uchylanie się od zawarcia umowy lub nie wnoszenie zabezpieczenia, dalsze prowadzenie postępowania jest nieuzasadnione.
  7. Wprowadzono wydłużony termin związania ofertą – 90 i 120 dni.
  8. Wprowadzono nowe terminy obowiązkowego wyjaśnienia specyfikacji warunków zamówienia przez zamawiających, jeżeli wniosek o wyjaśnienie wpłynie do zamawiającego nie później niż na 14 lub 7 dni przed upływem terminu składania ofert (dotychczas do upływu połowy terminu).
  9. Wprowadzono obligatoryjne jakościowe kryteria oceny ofert w dialogu konkurencyjnym oraz partnerstwie innowacyjnym.
  10. Rozszerzono możliwość składania odwołań, poprzez dopuszczenie odwołania na wszelkie czynności i zaniechania zamawiającego w postępowaniach poniżej progów unijnych.
  11. Dopuszczono wprost możliwość składania odwołań na treść projektowanych postanowień umownych.
  12. Przebieg rozprawy w KIO utrwalany za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk lub obraz i dźwięk.
  13. Ustanowiono jeden sąd do spraw rozpatrywania skarg na wyroki KIO, którym będzie od tej pory tylko i wyłącznie Sąd Okręgowy w Warszawie.
  14. Wydłużono termin na wniesienie skargi z 7 do 14 dni od doręczenia wyroku KIO.
  15. Dopuszczono skargę kasacyjną strony od wyroku Sądu Okręgowego od wyroku ze skargi na orzeczenie KIO.
  16. Wprowadzono wprost odniesienie do obowiązków związanych z RODO.
  17. Nowe rozporządzenie – wzór planu postępowań o udzielenie zamówienia.