De Europese Commissie start een diepgaand onderzoek: kunnen de Duitse plannen voor de introductie van een capaciteitsreserve leiden tot verboden staatssteun aan Duitse elektriciteitsproducenten?

De voorgenomen maatregel zou Duitse netbeheerders verplichten om 2 Gigawatt capaciteit in te kopen en (buiten de markt om) in reserve te houden. Hoewel in de toekomst geen structurele capaciteitstekorten worden verwacht, wil Duitsland aldus voorkomen dat er tekorten ontstaan in geval van onvoorziene omstandigheden bij de transitie naar een duurzame energievoorziening.

Eurocommissaris Vestager (mededinging) wijst erop dat de Duitse overheid een legitiem belang heeft bij leveringszekerheid voor haar burgers en bedrijven. Zij onderstreept echter tevens dat de Commissie moet waarborgen dat de staatssteunregels worden gerespecteerd. Dit betekent dat staatssteun alleen mag worden verleend als het echt nodig is en er geen alternatieven zijn.

De Commissie heeft in dit geval twijfels over de toelaatbaarheid van de maatregel. In de eerste plaats plaatst de Commissie vraagtekens bij de door Duitsland gestelde noodzaak van de maatregel. Dit geldt temeer voor zover de maatregel ook kan worden voortgezet nadat de transitie naar een duurzame energievoorziening al is voltooid.

Verder signaleert de Commissie dat de criteria voor aanbieders van reservecapaciteit om te mogen deelnemen aan de regeling, zodanig zijn opgesteld dat aanbieders van vraagrespons (partijen die bereid zijn hun elektriciteitsverbruik te beperken ten behoeve van de vraag-aanbodbalancering) mogelijk niet kunnen meedoen. Daarnaast worden buitenlandse aanbieders van capaciteit uitgesloten van deelname. Duitse elektriciteitsproducenten zouden aldus bevoordeeld kunnen worden.

Ten slotte twijfelt de Commissie of Duitsland wel alle mogelijke markthervormingen heeft doorgevoerd om de markt zelf in staat te stellen de leveringszekerheid tegen de laagst mogelijke kosten te garanderen, zonder dat overheidsinterventie nodig is.

Het diepgaande onderzoek dat de Commissie is gestart naar de Duitse maatregel sluit aan bij het Eindverslag van het sectoronderzoek naar capaciteitsmechanismen dat de Commissie eind 2016 publiceerde. Ook daarin brengt de Commissie tot uitdrukking dat lidstaten alleen capaciteitsmechanismen mogen invoeren wanneer dat nodig is, en wel zo dat de interne energiemarkt niet in nationale markten uiteenvalt ten koste van de consument en mogelijk ook van de klimaatdoelstellingen.