De heffing van leges bij de aanvraag van een identiteitskaart blijft de gemoederen bezighouden. Vanaf 9 september 2011 was het enkele weken een hot item: de Hoge Raad had kort gezegd geoordeeld dat voor het heffen van leges op grond van de gemeentelijke verordening geen afdoende wettelijke grondslag bestond. Dit arrest had tot gevolg dat alle gemeenten (tijdelijk) stopten met de legesheffing bij de aanvraag van een identiteitskaart. Hierdoor liepen gemeenten inkomsten mis. Dit effect werd nog eens versterkt doordat een ware run op de gratis identiteitskaarten ontstond. Een reactie van de wetgever liet niet lang op zich wachten. Binnen twee weken na het arrest werd een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer ingediend om mét terugwerkende kracht de wettelijke grondslag voor legesheffing door gemeenten te herstellen. Hoewel een gemiddeld wetgevingstraject anderhalf jaar duurt, was dit wetsvoorstel binnen drie weken na indiening ervan aangenomen door de Tweede en Eerste Kamer en werd de Reparatiewet precies 23 dagen later gepubliceerd in het Staatsblad. De wettelijke grondslag voor het heffen van leges voor de aanvraag van een identiteitskaart was met terugwerkende kracht hersteld. Van 9 tot 21 september 2011 had de aanvraag van een identiteitskaart kosteloos plaatsgevonden, vanaf 22 september 2011 met de gelding van de Reparatiewet moesten burgers weer betalen voor de aanvraag ervan. Probleem opgelost, zou je denken.

Maar hiermee was de kous niet af. Verschillende aanvragers van een identiteitskaart betwistten wederom de wettelijke grondslag van de legesheffing, dit keer op grond van de Reparatiewet. Op 27 maart 2015 wees de Hoge Raad hierover drie arresten (zie ECLI:NL:HR:2015:743, ECLI:NL:HR:2015:742 en ECLI:NL:HR:2015:745). De Hoge Raad oordeelt dat de Reparatiewet voorziet in een deugdelijke basis voor legesheffing bij de aanvraag van een identiteitskaart. Ook de terugwerkende kracht waarmee de Reparatiewet is gaan werken wordt door de Hoge Raad geaccepteerd.

De hoogste Nederlandse rechter heeft gesproken. Het is de vraag of met deze arresten  de toelaatbaarheid van de legesheffing definitief is vastgesteld, of dat op een later moment een uitspraak van het Europees Hof van de Rechten van de Mens verwacht kan worden.

Voor meer informatie over de voorgeschiedenis en de totstandkoming van de Reparatiewet zie de masterscriptie Terugwerkende kracht. Het gebruik van formele terugwerkende kracht bij de inwerkingtreding van recente wetten nader bezien (met name paragraaf 5.2, p. 78 e.v.).