Ontwerpster en oud-hockeyster Margje Teeuwen heeft onlangs de strijd tegen de Zweedse meubelgigant Ikea verloren. Teeuwen is van mening dat Ikea zich met het op de markt brengen van de Krusning-lamp schuldig maakt aan slaafse nabootsing. De rechtbank heeft de vorderingen afgewezen, omdat niet aannemelijk is geworden dat de door Teeuwen (mede) ontwikkelde Proplamp in 2014 al zo bekend was dat de ontwerpers van Ikea daarvan op de hoogte hadden kunnen zijn.

De Proplamp versus de Krusning-lamp

Teeuwen ontwierp de eerste versie van de Proplamp, een hanglamp met de uitstraling van een grote prop papier, al in 2010. Later begon ze een samenwerking met ontwerper Erwin Zwiers, wat tot de officiële lancering van hun Proplamp leidde in mei 2014. De bekendmaking vond plaats tijdens de Design District beurs in Zaandam waarna veel aandacht in internationale designbladen volgde. Eind 2014 raakte Teeuwen op de hoogte van het ontwerp van de Krusning-lamp, die vanaf februari 2015 in de Ikea-winkels verkrijgbaar zou zijn. Het duo besloot Ikea daarop direct aan te schrijven. Vervolgens startte Ikea twee maanden eerder dan de aangekondigde datum met de verkoop van de Krusning-lamp. Ikea stelde dat het ontwerp van de Krusning-lamp al klaar was voordat de Proplamp op de markt gebracht werd.

To view the designs click here

Slaafse nabootsing 

De ontwerpers stelden dat los van alle investeringen die in het ontwerp waren gestoken, ook het prijsverschil tussen de beide lampen hen zou schaden. De Proplamp kost ruim 300 euro, terwijl een Krusning-exemplaar slechts 6,99 euro kost. Teeuwen deed in deze zaak een beroep op slaafse nabootsing, vanwege het feit dat er volgens haar gevaar voor verwarring over het ontwerp zou zijn ontstaan.

Slaafse nabootsing is het ongeoorloofd en onnodig (‘slaafs’) nabootsen van andermans product. Een beroep op slaafse nabootsing valt onder de onrechtmatige daadsactie, wat als aanvullende grond en vangnet kan gelden in het geval een beroep op intellectuele eigendomsrechten geen uitkomst biedt. Uit vaste rechtspraak volgt dat voor een succesvol beroep op slaafse nabootsing het product waarvoor bescherming wordt verlangd zich aanmerkelijk dient te onderscheiden van het uiterlijk van andere in de handel zijnde producten en dat het ‘een eigen plaats op de relevante markt’ dient te hebben. Er is pas sprake van slaafse nabootsing als de navolger bij het ontwerpen en maken van zijn product andere ontwerpkeuzes had kunnen maken waardoor de producten minder gelijkenis vertonen en er door dit na te laten onnodig verwarring ontstaat bij de gemiddelde consument.

Oordeel rechter

De rechtbank Amsterdam oordeelde dat niet is gebleken dat de Proplamp in 2014 al zo’n grote bekendheid genoot dat aannemelijk is geworden dat de ontwerpers van Ikea van het bestaan af hadden kunnen weten. De Krusning-lamp zal dus gewoon in de schappen blijven liggen. Teeuwen heeft laten weten niet in hoger beroep te gaan.