​​​Onder​staand beeld zal veel overheden (en andere grootgrondbezitters) helaas niet onbekend voorkomen: de bewoner heeft, door het hek over de grens tussen zijn perceel en de berm ('overheidsgrond') te zetten, een stuk overheidsgrond zonder recht of titel ('illegaal') in gebruik genomen. Hij heeft, anders gezegd, een stukje land van de overheid ingepikt.

Klik hier om de afbeelding te bekijken.

Dit illegale gebruik is niet zonder gevaar. Overheden kunnen hun eigendom immers wegens verjaring aan de gebruiker kwijtraken als het gebruik maar ingrijpend genoeg is/er sprake is van bezit en dit lang genoeg voortduurt. In de afgelopen jaren heeft een groot aantal overheden dan ook inventarisaties uitgevoerd van hun grondportefeuille. Daarbij is helaas meer dan eens gebleken dat een grote hoeveelheid overheidsgrond illegaal in gebruik is genomen. Veel overheden (en andere grootgrondbezitters) dreigen zo het eigendomsrecht van grote hoeveelheden grond te verliezen.

Illegaal grondgebruik en het gevaar van – eigendomsverlies wegens – verjaring komen dus veel voor en brengen omvangrijke (financiële) risico's met zich. Nu overheden, net als iedereen, niet over oneindige middelen beschikken en niet elk illegaal gebruik even ge-/bezwaarlijk is, zullen zij keuzes moeten maken: welke kwesties gaan we aanpakken en wanneer en hoe gaan we dat doen? O​m overheden bij het maken van deze keuzes een handvat te bieden, heeft de vakgroep Overheid & Onderneming van AKD een plan van aanpak opgesteld. In dit plan van aanpak wordt onder andere ingegaan op:

  • de bijzondere positie van de overheid waar het gaat om de aanpak van ille​gaal grondgebruik (mogen bijvoorbeeld publiekrechtelijke handhavingsbevoegdheden in worden gezet om het gebruik/bezit van overheidsgrond te beëindigen?);​
  • het leerstuk van (verkrijgende- en extinctieve) verjaring, waarbij het fenomeen 'bezit' aan de orde komt en een aantal voorbeelden wordt gegeven van vormen van gebruik die in de jurisprudentie (op zichzelf bezien) doorgaans wel/niet als bezit worden aangemerkt, en
  • de verschillende manieren waarop met ille​gaal grondgebruik om kan worden gegaan (bijv. het beginnen van een civielrechtelijke ontruimingsprocedure, het sluiten van een gebruiksovereenkomst en de eventuele onteigening van een stuk grond waarbij – eigendomsverlies wegens – verjaring dreigt).