De accountancysector staat de laatste tijd in de belangstelling. Op grond van door de AFM uitgevoerd onderzoek is de AFM tot de conclusie gekomen dat de kwaliteit van wettelijke controles door de vier grootste accountantsorganisaties de afgelopen jaren onvoldoende is verbeterd. De beroepsgroep zelf heeft maatregelen voorgesteld die voornamelijk zien op de governance, de aansturing en het verdienmodel van accountantsorganisaties. Ook de Minister van Financiën heeft aangekondigd te zullen komen met aanvullende regelgeving om een verdere kwaliteitsslag bij de accountants en de wettelijke controleverklaring te bevorderen. In deze Update noemen we drie ontwikkelingen, waaronder de meer uitgebreide controleverklaring die accountantsorganisaties voor de jaarrekening 2014 van organisaties van openbaar belang (‘oob's’) gaan afgeven.

  • Controleverklaring: accountantsorganisaties moeten bij de jaarrekening 2014 van oob's een meer uitgebreide controleverklaring afgeven. De Nederlandse beroepsorganisatie van accountants (‘NBA’) heeft daartoe een standaard gepubliceerd en daarover ook een brochure uitgegeven. Accountants zullen in de nieuwe controleverklaring, naast hun ‘getrouw beeld’ verklaring, meer informatie geven over de wijze waarop de werkzaamheden zijn uitgevoerd en over de belangrijkste aandachtspunten (‘kernpunten van controle’) tijdens de controle. De NBA loopt met de nieuwe standaard vooruit op Europese ontwikkelingen, waar op grond van een standaard van de International Auditing and Assurance Standards Board (‘IAASB’) en de gewijzigde Europese audit regelgeving (Verordening en Richtlijn) een soortgelijke controleverklaring vermoedelijk vanaf het boekjaar 2016 verplicht zal zijn.
  • Benoeming van en communicatie met de accountant: Hoofdregel is dat de rechtspersoonopdracht tot onderzoek van de jaarrekening verleent aan de accountant. De bevoegdheid tot het verlenen van deze opdracht aan de accountant berust bij de algemene vergadering. Maakt zij daar geen gebruik van dan is de raad van commissarissen (‘RvC’) bevoegd en als deze ontbreekt of in gebreke blijft, het bestuur. De NBA heeft echter geconcludeerd dat in de praktijk het bestuur vaak een belangrijke rol vervult in het proces van selectie van de accountant en de accountant ook de facto wordt aangestuurd door het bestuur. Omdat de accountant zijn werk echter primair moet doen in het publiek belang, past daarbij niet dat de accountant wordt benoemd of beloond door het bestuur, aldus de NBA. De Minister van Financiën heeft tijdens een Algemeen Overleg toegezegd voor te zullen stellen de mogelijkheid van benoeming van de accountant door het bestuur uit de wet te schrappen. Die taak zou uitsluitend bij de algemene vergadering en de RvC moeten komen te liggen.  
  • Roulatieplicht: op 1 januari 2016 wordt de verplichting voor oob's om regelmatig van accountantsorganisatie te wijzigen van kracht. De wet bepaalt nu nog dat een accountantsorganisatie niet langer dan acht jaar die functie mag vervullen en hetzelfde kantoor pas na een periode van twee jaar weer de wettelijke jaarrekeningcontrole mag uitvoeren. De Minister van Financiën heeft een wetswijziging aangekondigd zodat deze termijnen uiterlijk op 1 januari 2016 aangepast zullen zijn aan de termijnen die gelden onder de Europese audit richtlijn. De roulatietermijn zal op tien jaar worden gesteld en de afkoelingsperiode zal van twee naar vier jaar gaan. Binnen de betrokken accountantsorganisatie zal de controlerend accountant die verantwoordelijk is voor de controle niet langer dan vijf jaar verantwoordelijk voor de verklaring mogen zijn.