De voorzitters van ActiZ, GGZ Nederland, NFU, NVZ en VGN, samen de Brancheorganisaties Zorg (BoZ), hebben op 23 september 2016 een geheel vernieuwde Zorgbrede Governancecode ter goedkeuring voorgelegd aan de besturen van de brancheorganisaties. De besturen van de brancheorganisaties zullen de nieuwe code in de komende periode ter goedkeuring voorleggen aan hun algemene ledenvergaderingen.

De nieuwe Zorgbrede Governancecode vervangt in 2017 de Zorgbrede Governancecode 2010.

Nieuw is dat de Zorgbrede Governancecode 2017 niet meer uitgaat van regels, maar van zeven principes waaraan goed bestuur in een zorgorganisatie moet voldoen. Die principes zijn uitgewerkt in bepalingen en gedragsregels die de concrete toepassing van het principe beschrijven. Een dergelijke opbouw kennen we van de Corporate Governancecode.

Bij de toepassing van de Zorgbrede Governancecode 2017 zijn de principes leidend. In de Zorgbrede Governancecode 2010 gold dat een bepaling werd toegepast of dat een afwijking ervan goed gemotiveerd werd uitgelegd, het bekende 'pas-toe-of-leg-uit-beginsel'. Met de Zorgbrede Governancecode 2017 wil de BoZ op een 'actuele en vernieuwende' manier omgaan met dit zogenaamde 'pas-toe-of-leg-uit-beginsel'. Volgens de BoZ is bij toepassing van de code soms juist uitleg nodig (pas-toe-en-leg uit). Soms kan afwijking niet aan de orde zijn (pas toe). In tegenstelling tot de consultatieversie, waarin met pictogrammen werd aangegeven van welke bepalingen niet mag worden afgeweken, blijkt dat niet expliciet uit de nieuwe versie. Wel wordt in de inleiding van de Zorgbrede Governancecode 2017 als handvat meegegeven dat bij een open geformuleerde bepaling geen behoefte zal zijn om af te wijken (de vraag hoe de bepaling wordt toegepast is veel belangrijker). Bij een gesloten geformuleerde bepaling kan de toepassing (te) dwingend zijn. In dat geval kan de toepassing van het principe waar de bepaling bij hoort gediend zijn met een goed gemotiveerde en toetsbare onderbouwing van een alternatieve invulling. Gemotiveerd afwijken van de code lijkt dus nog steeds in uitzonderingssituaties mogelijk, mits het een te dwingende bepaling betreft én het principe waar de desbetreffende bepaling op gebaseerd is met een afwijkende toepassing gediend is.

Naast de bestaande Governancecommissie Gezondheidszorg (waar geschillen aan kunnen worden voorgelegd) zal na 1 januari 2017 een Governance innovatie- en adviescommissie worden opgericht. De taken van deze commissie zullen bestaan uit (i) adviseren over governancevraagstukken, (ii) het doen van thematisch onderzoek om de ontwikkeling van de governance in de zorg te monitoren en het op basis daarvan geven van adviezen aan de brancheorganisaties over de verdere ontwikkeling van de Zorgbrede Governancecode 2017 en (iii) het zo mogelijk verspreiden van best practices op het gebied van goed bestuur en toezicht.

Bent u benieuwd wat de Zorgbrede Governancecode 2017 voor uw zorgorganisatie gaat betekenen? Uiteraard zetten wij graag onze uitgebreide kennis van en ervaring met governancevraagstukken in om u te adviseren.

De volledige tekst van de Zorgbrede Governancecode 2017 vindt u hier.