In eerdere Newsflashes (onder meer 6/20137/2013 en 8/2014) hebben wij gewezen op het belang van strikte naleving van de Wet arbeid vreemdelingen (Wav), een wet die voor elke werkgever relevant is. Zelfs de geringste overtreding van de Wav kan resulteren in torenhoge boetes. Hoewel het doorgaans kommer en kwel is in Wav-land, is er dit keer goed nieuws te melden: de standaardboete voor overtreding van Wav-verplichtingen is, in elk geval tijdelijk, met 1/3e  verminderd. Wat is er aan de hand?

Onderscheid bonafide en malafide werkgever

De hoogste bestuursrechter van Nederland, de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling), heeft in haar uitspraken van 7 en 14 oktober jl. geoordeeld dat het huidige boetesysteem dat betrekking heeft op de Wav onredelijk is.

De boete bij een eerste overtreding van de Wav van een rechtspersoon is sinds 1 januari 2013 verhoogd van € 8.000 naar € 12.000 per overtreding en wordt standaard opgelegd. Er wordt in het boetesysteem geen onderscheid gemaakt in de boetenorm tussen bonafide en malafide werkgevers. In beginsel wordt elke overtreding op dezelfde wijze bestraft. Ook is er geen sprake van een waarschuwing vooraf. Een overtreding wordt direct beboet voor het volle boetebedrag.

De Afdeling overweegt in haar recente uitspraken dat het boetenormbedrag van € 12.000 als bovengrens niet onredelijk is voor hardnekkige malafide rechtspersonen of daarmee gelijk te stellen werkgevers. Echter, het boetenormbedrag is dusdanig hoog dat de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, uit het oogpunt van evenredigheid, zijn beleid op het punt van het aan te houden boetenormbedrag had moeten differentiëren voor werkgevers die niet tot de hiervoor vermelde groep behoren. Door het boetenormbedrag uniform toe te passen, heeft de minister dit niet gedaan.

Als gevolg van deze beslissing oordeelt de Afdeling dat het huidige boetenormbedrag van tafel gaat. Zolang de minister het gebrek aan nadere differentiatie in de boeteregels niet heeft hersteld (bijvoorbeeld tussen bonafide en malafide werkgevers), ziet de Afdeling aanleiding om de minister te houden aan het in de Beleidsregels boeteoplegging Wav 2012 neergelegde boetenormbedrag van € 8.000. De Afdeling spoort de minister aan om het boetebeleid nader te bezien en het stelsel zodanig vorm te geven dat een onderscheid wordt gemaakt voor verschillende categorieën werkgevers, alsmede de introductie van een waarschuwingsbevoegdheid.

Brief minister Asscher

Minister Asscher heeft vanzelfsprekend kennis genomen van de uitspraken van de Afdeling. Nu de hoogste bestuursrechter van ons land een dergelijk duidelijke aansporing heeft gedaan richting de minister, kon hij niet achterblijven. Op 29 oktober jl. heeft minister Asscher de Tweede Kamer der Staten-Generaal dan ook per brief geïnformeerd. In deze brief verklaart de minister dat de uitspraken van de Afdeling aanleiding zijn om de Beleidsregel Boeteoplegging Wav te wijzigen.

De minister stelt in zijn brief dat hij tijd nodig heeft om met een nieuw beleid te komen. Hoe de differentiatie het best kan worden vormgegeven waarmee recht wordt gedaan aan de uitspraak en tegelijkertijd een regel wordt gecreëerd die duidelijk en goed uitvoerbaar is, vergt nadere uitwerking. Positief is dat de minister expliciet benoemt dat de optie van een waarschuwingsmogelijkheid hierbij wordt betrokken. Dit is een duidelijke wijziging in verhouding met het huidige stelsel, waar een waarschuwing vooraf ontbreekt. Met name voor werkgevers die er reeds alles aan doen om overtreding van de Wav te voorkomen, maar waarbij via bijvoorbeeld een onderaannemer alsnog een overtreding wordt geconstateerd waarvoor uiteindelijk ook de ketenpartner beboet wordt, kunnen naar verwachting profiteren van deze waarschuwingsbevoegdheid. Het is vooralsnog een handreiking in de goede richting.

Helaas wordt de minister nog niet concreet in de tijdslijn tot aanpassing van het beleid. De minister streeft ernaar de gewijzigde Beleidsregel Boeteoplegging Wav 'zo spoedig mogelijk gereed te hebben'.

Hoe nu verder?

Totdat de minister met een nieuw beleid komt omtrent de Wav-boeteoplegging, gelden de oude (geldend in 2012) boetenormbedragen. Voor werkgevers betekent dat € 8.000 per eerste overtreding (in plaats van € 12.000) en voor natuurlijke personen betekent dat € 4.000 per eerste overtreding (in plaats van € 6.000 per overtreding). Werkgevers of natuurlijke personen die beboet zijn voor overtreding van de Wav doen er dan ook goed aan om deze ontwikkeling mee te nemen in een mogelijk bezwaar of beroep. Met name bij boeteopleggingen die zien op meerdere overtredingen, is het financieel voordeel dat behaald kan worden groot.

Zodra het nieuwe boetebeleid ten aanzien van de Wav is gepubliceerd, berichten wij u nader.