ACM vraagt in ‘Het Signaal 2016’ aandacht voor spanning tussen commerciële belangen en publieke belangen in de zorg. ACM vindt dat de wetgever het voortouw moet nemen in beleidskeuzes en afwegingen omtrent de toegankelijkheid, betaalbaarheid en kwaliteit van de zorg.

In het bij het ACM Jaarverslag 2015 gepubliceerde document ‘Het Signaal 2016’ vraagt de Autoriteit Consument en Markt (‘ACM’) aandacht voor door haar geconstateerde dilemma’s, met name voortvloeiende uit het spanningsveld tussen zelfregulering in de zorgsector en het publieke belang.  

ACM bewaakt als mededingingstoezichthouder de concurrentie om de toegankelijkheid, betaalbaarheid en kwaliteit van de zorg zeker te stellen. Daarbij stelt ACM de consument centraal. In haar beoordeling zal ACM steeds de gevolgen voor de consument en de gevolgen voor de concurrentie betrekken.

In haar toezichtspraktijk ziet ACM dilemma’s ontstaan doordat de overheid zelf geen richting geeft, maar kiest voor zelfregulering. Marktpartijen dienen bij zelfregulering met elkaar tot een oplossing te komen. ACM constateert dat zelfregulering in praktijk echter mogelijk ook leidt tot een beperking van de concurrentie, wanneer zelfregulering bijvoorbeeld betrekking heeft op onderwerpen als prijs en kwaliteit. Juist daarop zouden marktpartijen zich immers moeten onderscheiden.

Als voorbeeld haalt ACM het ‘Hoofdlijnenakkoord ziekenhuizen’ aan. Zorgverzekeraars, ziekenhuizen en medisch specialisten waren het inhoudelijk oneens over kwaliteitsnormen en concentratie van de spoedzorg. ACM vindt het niet aan haar om dan de knoop door te hakken en kwaliteitsnormen te bepalen.

De voorzitter van ACM, Chris Fonteijn, doet op de website van ACM de volgende oproep aan de overheid: “Kom tot een afweging tussen belangen. Vermijd de situatie waarin ACM een negatief besluit moet nemen in het belang van de mededinging, omdat ACM de voordelen – die er misschien wel zijn – niet kan controleren. Dit leidt mogelijk niet tot de beste uitkomst voor patiënt en verzekerde.” ACM stelt in ‘Het Signaal 2016’ voor dat de overheid heldere kaders opstelt als startpunt voor zelfregulering. De overheid zal de spelregels en uitgangspunten moeten verschaffen om ervoor te zorgen dat de zelfregulering het publieke belang dient.

Volgens ACM kan de overheid ook achteraf de zelfregulering bekrachtigen. Wanneer bijvoorbeeld de kwaliteitsstandaarden voor de spoedeisende zorg door het Zorginstituut worden vastgelegd, kan ACM deze meenemen in haar beoordeling.

ACM moedigt in ‘Het Signaal 2016’ heldere vooraf door overheidsinstanties gegeven kaders of bekrachtiging door overheidsinstanties achteraf aan.