5. KONKLUZJE RAPORTU NIEPRAWIDLOWOCI VAT ZIDENTYFIKOWANE NA RYNKU HANDLU DYSKAMI TWARDYMI I PROCESORAMI

  • Analizy przeprowadzone przez ZIPSEE wskazuj na istnienie znacznej skali nieprawidlowoci w zakresie rejestrowania i deklarowania VAT od obrotu dyskami twardymi i procesorami, w szczeglnoci od wewntrzwsplnotowych dostaw tych towarw.
  • Analiza danych dotyczcych przywozu i wywozu z Polski dyskw twardych HDD/SSD i procesorw prowadzi do wniosku, i grupy przestpcze stosuj coraz bardziej wyrafinowane metody wyludze VAT. W szczeglnoci tzw. wielokrotnych karuzeli VAT, czyli sytuacji, w ktrych ten sam towar jest przedmiotem licznych transakcji, w ramach ktrych jest wicej ni jeden raz przedmiotem wewntrzwsplnotowego nabycia towarw lub wewntrzwsplnotowej dostawy towarw.
  • Porwnanie danych statystycznych pochodzcych z innych krajw UE (uzyskanych od EUROSTAT) dotyczcych:
  1. wywozu dyskw twardych i procesorw z Polski oraz danych dotyczcych przywozu dyskw twardych i procesorw z innych krajw UE do Polski (uzyskanych od EUROSTAT oraz CAAC);
  2. przywozu dyskw twardych i procesorw do Polski oraz danych dotyczcych wywozu dyskw twardych i procesorw z innych krajw UE do Polski (uzyskanych od EUROSTAT oraz CAAC),

wskazuje na znaczn, wartociow rozbieno (asymetri) obu rodzajw danych, ktre co do zasady powinny by zbiene, bd mog rni si nieznacznie. Co wicej, przedmiotowa rozbieno w niektrych sytuacjach ma charakter dynamiczny, tzn. jej wielko zwiksza si w miar uplywu czasu lub podlega inwersji.

  • Z analizy danych EUROSTAT i CAAC wynika bowiem, e podatnicy z innych pastw czlonkowskich UE raportuj lcznie w swoich krajach mniej naby wewntrzwsplnotowych dyskw twardych i procesorw z Polski, ni polscy podatnicy raportuj dostaw wewntrzwsplnotowych do tych krajw lcznie. Rnica ta siga a do okolo 443 mln zl (lcznie dla dyskw twardych HDD, dyskw twardych SSD oraz procesorw dla jednego roku, w ktrym wystpila najwiksza rnica w danych statystycznych).
  • Analiza danych EUROSTAT i CAAC dotyczca przywozu dyskw twardych i procesorw do Polski rwnie dostarcza wnioskw o istnieniu nieprawidlowoci w obrocie tymi produktami. Wynika z niej, e podmioty z innych pastw czlonkowskich UE raportuj lcznie w swoich krajach mniej wewntrzwsplnotowych dostaw dyskw twardych i procesorw do Polski, ni polscy podatnicy raportuj wewntrzwsplnotowych naby z tych krajw lcznie. Rnica ta siga a do okolo 2 859 mln zl (lcznie dla dyskw twardych HDD, dyskw twardych SSD oraz procesorw dla jednego danego roku, w ktrym wystpila najwiksza rnica w danych statystycznych). Naley przy tym zauway, i w zakresie przywozu procesorw do Polski rnica ta jest od 2010 r. stala i wynosi redniorocznie okolo 2 119 mln zl. Wykazane powyej rozbienoci maj charakter anomalii.
  • Rozbienoci wystpuj rwnie pomidzy danymi przywozowymi i wywozowymi dostarczanymi przez EUROSTAT i CAAC. Nie s to rozbienoci o istotnej wartoci, niemniej jednak dane te powinny by w tosamych okresach i zakresach niemal identyczne. W zwizku z powyszym, ze wzgldu na brak przeslanek wystpowania takich rnic, naley uzna, e rozbienoci pomidzy danymi EUROSTAT i CAAC rwnie wiadczy mog o nieprawidlowociach w obrocie dyskami twardymi HDD/SSD i procesorami.
  • Dane przedstawione w niniejszym Raporcie oznaczaj, zdaniem ZIPSEE, wystpowanie w Polsce oszustw majcych na celu wyludzenie VAT:
  1. deklarowanie dla celw VAT fikcyjnych wewntrzwsplnotowych dostaw dyskw twardych i procesorw (objtych stawk 0% VAT), ktre maj na celu uzyskanie nienalenych zwrotw VAT podczas gdy towary s w istocie przedmiotem nierejestrowanego obrotu w kraju uszczuplenie dla budetu polega na uzyskaniu zwrotu podatku VAT;
  2. deklarowania dla celw VAT przez podmioty przestpcze (lub doprowadzenie do zadeklarowania przez uczciwe, niewiadome podmioty) fikcyjnych wewntrzwsplnotowych naby dyskw twardych i procesorw. Umoliwia to przestpcom legalizacj wczeniej fikcyjnie "wywiezionych" (w ramach WDT) dyskw twardych i procesorw, a w konsekwencji stanowi podstaw do kolejnego wyludzenia w lacuchu dostaw krajowych dokonanego na tej samej partii towarw (tzw. wielokrotna, np. podwjna karuzela VAT);
  3. nie deklarowaniu przez podmiot przestpczy (tzw. znikajcego podatnika) wewntrzwsplnotowego nabycia towarw, nie deklarowaniu VAT nalenego od sprzeday krajowej (przy sprzeday towaru naliczajc wobec nabywcy odpowiedni stawk VAT).
  • W zwizku z powyej wskazanym mechanizmem wielokrotnych karuzeli VAT (wyludze VAT dokonywanych na tych samych partiach towarw), praktycznie niemoliwym jest precyzyjne oszacowanie wielkoci wyludze VAT w obrocie dyskami twardymi i procesorami. Bierze si to z faktu, i podleganie wielokrotnym (minimum dwukrotnym, a czstokro wicej ni dwukrotnym) karuzelom VAT tych samych partii towarw, czyni niemoliwym oszacowanie ile razy towar byl przedmiotem fikcyjnych krajowych dostaw lacuchowych oraz fikcyjnych wewntrzwsplnotowych dostaw towarw, a take fikcyjnych wewntrzwsplnotowych naby towarw.
  • Powysze konkluzje (zwlaszcza w zakresie asymetrycznoci danych statystycznych dotyczcych przywozu do Polski dyskw twardych i procesorw w kontekcie bardzo wysokiego prawdopodobiestwa wystpowania wielokrotnych karuzel VAT) prowadz do wniosku, i przestpcy tworz coraz bardziej wyrafinowane konstrukcje nakierowane na wyludzenie podatku. Dla danej partii towarw przestpcy s w stanie przeprowadzi wielokrotne wyludzenia (zarwno na gruncie dostaw krajowych, jak i przy wykorzystaniu transakcji wewntrzwsplnotowych), aby na koniec procederu zby czsto towar stanowicy przedmiot karuzeli VAT konsumentom (np. poprzez portale aukcyjne).
  • Niestety, wielokrotne karuzele VAT przy uyciu tego samego towaru zaciemniaj obraz wyludze powodujc, i brak jest pewnoci, nawet w przyblionych szacunkowych danych, co do ich skali.
  • W zwizku z powyszym, szacunki przyjte w niniejszym Raporcie dla prby oszacowania nielegalnego procederu wyludze VAT w obrocie dyskami twardymi i procesorami wynikaj przede wszystkim z rozbienoci w przywozowych i wywozowych danych statystycznych EUROSTAT i CAAC, co daje jedynie przybliony obraz skali wyludze.
  • Analiza danych statystycznych przeprowadzona przez ZIPSEE wskazuje, e skala VAT wyludzonego dziki deklarowaniu fikcyjnych dostaw wewntrzwsplnotowych w tym zakresie moe siga okolo 350-400 mln zl rocznie. Zaznaczy naley, e w przypadku telefonw komrkowych szacowano skal oszustw w VAT na okolo 420 mln zl, a wic o 50-70 mln zl wicej, ni w niniejszym Raporcie jest ona szacowana w stosunku do dyskw twardych i procesorw.
  • W obecnym brzmieniu przepisw (brak odwrconego obcienia VAT na dyski twarde HDD/SSD i procesory) oszuci ("znikajce podmioty") maj moliwo pojawienia si na rynku wylcznie na krtki okres i wsplpracujc z kolejnymi podmiotami w ramach lacucha dostaw, dokonujcymi dostawy towarw do kolejnych porednikw, ktrzy z kolei odliczaj podatek VAT, ktry wplacili podmiotowi "slupowi". Jednoczenie podatek VAT nigdy nie zostaje wplacony do budetu pastwa przez podmiot "slup". Nielegalny podmiot znika z rynku po dokonaniu kilku, kilkunastu transakcji charakteryzujcych si materialnymi kwotami obrotu.
  • Mechanizm ten stosunkowo latwo wdroy w handlu dyskami twardymi i procesorami zwlaszcza, e krg potencjalnych odbiorcw tych towarw jest szeroki. Przedstawiciele brany podkrelaj, e finalnym odbiorc dyskw twardych i procesorw moe by w zasadzie kady, tj. zarwno przecitny uytkownik komputera PC, jak i podmioty dzialajce w sektorach publicznym, rzdowym, czy wojskowym.
  • Postulowane wprowadzenie zasad odwrotnego obcienia dla dostaw dyskw twardych HDD/SSD i procesorw spowoduje, e nabywca tych nie bdzie uiszczal zbywcy kwoty z tytulu transakcji w wartoci brutto (zawierajcej podatek VAT). Zobowizanym do rozliczenia podatku nalenego z tytulu tego typu transakcji bdzie nabywca (podmiot, na rzecz ktrego dokonywana jest dostawa towarw) zamiast sprzedawcy (jak ma to miejsce zgodnie z oglnymi zasadami VAT).
  • Wprowadzenie mechanizmu odwrconego VAT spowoduje:
  1. po pierwsze brak moliwoci wyludze dokonywanych dla dostaw krajowych wg schematu "znikajcego podatnika" (brak zachty ekonomicznej dla wyludzenia w postaci podatku VAT nalenego, ktry podlega wplacie do urzdu skarbowego);
  2. brak zwrotw VAT w przypadku eksportu/wewntrzwsplnotowej dostawy towarw - podmiot dokonujcy WDT/eksportu towarw nie uzyska zwrotu podatku, gdy nabycie towarw przez ten podmiot bylo rozliczane wedlug zasady odwrotnego obcienia;
  • U podstaw przestpczych mechanizmw wyludze ley przede wszystkim mechanizm pobierania VAT w cenie towarw, ktry w odrnieniu od mechanizmu odwrotnego obcienia pozwala pobra od nabywcy VAT w cenie towaru bez jego zaplaty do budetu pastwa.
  • Analiza danych statystycznych w ujciu dynamicznym (na osi czasu) wskazuje, e problem oszustw VAT na rynku dyskw twardych i procesorw istnieje w Polsce i mimo dziala organw podatkowych jego skala obecnie dynamicznie narasta. Warto podkreli, e eskalacja opisywanego zjawiska w Polsce zbiegla si z wprowadzeniem w innych krajach UE mechanizmw skutecznie zapobiegajcych oszustwom, w szczeglnoci mechanizmu odwrotnego obcienia. Cezur stanowi mniej wicej rok 2012 - jest to rok, w ktrym nastpilo bd odwrcenie trendu bd np. zdynamizowanie asymetrycznoci. Jednoczenie niektre z pastw czlonkowskich UE wprowadzilo w podobnym okresie mechanizm odwrotnego obcienia VAT na np. uklady scalone (procesory) - Austria 2012 r., Holandia 2013 r., Niemcy 2011 r., Wlochy 2011 r. itd.
  • Istnienie opisanych przestpstw w VAT zostalo zidentyfikowane przez inne pastwa czlonkowskie UE ju w przeszloci. Od tego czasu, wypracowane zostaly metody zwalczania tego procederu. Najefektywniejszym i sprawdzonym w innych krajach UE oraz w Polsce, a take preferowanym przez Komisj Europejsk, rozwizaniem w walce z procederem wyludzania VAT, jest zastosowanie mechanizmu odwrotnego obcienia.
  • Naley rwnie zwrci uwag na pozytywne skutki wprowadzonej nowelizacji ustawy o VAT w zakresie objcia mechanizmem odwrotnego obcienia telefonw komrkowych, komputerw przenonych oraz konsoli do gier wideo. Zauwaalne s bowiem pozytywne symptomy "oczyszczania si" brany z przestpcw nastawionych na wyludzenia podatku VAT.
  • W wietle powyszego, konieczne jest objcie mechanizmem odwrotnego obcienia VAT dyskw twardych HDD kod CN 84717050, dyskw twardych SSD kod CN 85423269, procesorw kod CN 85423190. ZIPSEE zwraca si z prob o podjcie dziala legislacyjnych w tym zakresie.