Dnia 21 sierpnia 2015 została opublikowana w Dzienniku Ustaw ustawa nowelizująca Kodeks pracy. Zmiany wejdą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia jej ogłoszenia.

1.    Umowa na czas określony

Najważniejsze zmiany dotyczą czasu trwania i terminów wypowiadania umów o pracę zawieranych na czas określony.

Podstawowe zasady:

  • pracodawca będzie mógł zawrzeć z tym samym pracownikiem maksymalnie 3 umowy na czas określony, których łączny okres nie będzie mógł przekroczyć 33 miesięcy;
  • długość przerw pomiędzy kolejnymi umowami zawieranymi na czas określony nie będzie miała znaczenia;
  • zawarcie 4 umowy na czas określony lub przekroczenie limitu 33 miesięcy spowoduje przekształcenie tej umowy w umowę zawartą na czas nieokreślony;
  • pracodawca będzie miał możliwość zawarcia umowy na czas określony na okres dłuższy niż 33 miesiące tylko w sytuacji, gdy wskaże obiektywne leżące po jego stronie przyczyny uzasadniające dłuższy okres zatrudnienia danej osoby na czas określony. W takim przypadku powstanie obowiązek poinformowania okręgowego inspektora pracy o zawarciu takiej umowy;
  • ograniczenie czasu trwania i liczby umów nie będzie miało zastosowania do umów na zastępstwo oraz zawieranych w celu wykonywania prac dorywczych i sezonowych;
  • nowe przepisy należy stosować do umów na czas określony zawartych na okres dłuższy niż 6 miesięcy, trwających w dniu wejścia w życie nowelizacji, przy czym okres obowiązywania tych umów będzie liczony od daty wejścia w życie nowelizacji;
  • nowe przepisy nie wyzerują liczby zawartych umów na czas określony przed nowelizacją, co oznacza, że jeśli w dacie wejścia w życie nowelizacji pracownik będzie zatrudniony na podstawie drugiej umowy na czas określony, to z tym samym pracownikiem pracodawca będzie mógł zawrzeć już tylko jedną umowę na czas określony;
  • zmianie ulegną okresy wypowiedzenia i będą takie same jak przy umowach zawartych na czas nieokreślony, tj. 2 tygodnie, 1 miesiąc i 3 miesiące. W dalszym ciągu przy wypowiadaniu takich umów nie będzie trzeba wskazywać przyczyny wypowiedzenia, a tym samym sąd nie powinien badać zasadności wypowiedzenia.

2.    Likwidacja umowy zawieranej na czas wykonania określonej pracy

Umowa na czas wykonania określonej pracy była w praktyce bardzo rzadko stosowana, z uwagi na fakt, iż powstały wątpliwości, w przypadku jakich prac dopuszczalne jest zawieranie umowy o pracę na czas wykonania określonej pracy, a w jakich właściwe byłoby zawarcie umowy o pracę na czas określony. Oznacza to, że w Kodeksie pracy utrzymane zostaną trzy rodzaje umów o pracę: umowa o pracę na czas nieokreślony, oraz umowa o pracę na czas określony oraz umowa o pracę na okres próbny.

3.    Umowa na okres próbny

Nowelizacja przewiduje możliwość zawarcia kolejnej umowy na okres próbny, jeżeli pracownik ma zostać zatrudniony przy wykonywaniu innej pracy, a w przypadku tej samej pracy – po upływie 3 lat od daty rozwiązania poprzedniej umowy o pracę.

4.    Zwolnienie pracownika z obowiązku świadczenia pracy

Nowelizacja przewiduje prawo pracodawcy do jednostronnego zwolnienia pracownika z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia umowy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia niezależnie od rodzaju umowy o pracę. Dotychczas problematyka ta nie była uregulowana prawnie, a w praktyce wymagana była zgoda pracownika.

5.    Zmiany w uprawnieniach rodzicielskich (wejście w życie od 02  stycznia 2016 r.)

Nowelizacja przewiduje szereg ułatwień w świadczeniu pracy przez pracowników wychowujących dzieci. Do najważniejszych należą:

  • likwidacja dodatkowego urlopu macierzyńskiego i dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego przy jednoczesnym wydłużeniu urlopu rodzicielskiego do 32 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka i do 34 tygodni w pozostałych przypadkach;
  • wydłużenie czasu korzystania z urlopu rodzicielskiego wraz z łączeniem z pracą w niepełnym wymiarze – do 64 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka oraz 68 w pozostałych przypadkach;
  • wydłużenie czasu wykorzystania urlopu ojcowskiego do ukończenia przez dziecko 24 miesięcy;
  • wydłużenie czasu wykorzystania urlopu rodzicielskiego i wychowawczego do ukończenia przez dziecko 6 lat.

6.    Wprowadzenie e-zwolnień lekarskich (wejście w życie od 01 stycznia 2016 r.)

Nowelizacja wprowadza zmianę w zakresie formy i trybu wystawiania zaświadczeń o czasowej niezdolności do pracy, która polega na eliminacji zaświadczeń lekarskich w formie papierowej na rzecz formy elektronicznej przesyłanej bezpośrednio do systemu ZUS. Zaświadczenia w formie papierowej będą wystawiane tylko w przypadku wizyt domowych lub braku dostępu do internetu.   

Nowe przepisy zniosą obowiązek przekazywania przez pracownika do pracodawcy wystawionego przez lekarza zaświadczenia o niezdolności do pracy.

E-zaświadczenia będą dostarczane drogą elektroniczną przez lekarza bezpośrednio do ZUS, a następnie do pracodawcy, bez konieczności dostarczania papierowych oryginałów dokumentów przez pracownika, jak to jest aktualnie. Ponadto wprowadzenie elektronicznego systemu wystawiania zaświadczeń lekarskich usprawni prowadzenie przez ZUS kontroli prawidłowości wykorzystywania zaświadczeń przez pracowników, w szczególności tych krótkoterminowych.