Een nieuwe boetebesluit ter vervanging van het oude

Op 17 maart 2017 heeft de Europese Commissie (hierna ook: "EC" en "Commissie") opnieuw een boetebesluit genomen tegen elf luchtvaartmaatschappijen en deze maatschappijen een boete opgelegd van in totaal ruim EUR 776 mio voor hun deelname aan een luchtvracht-prijskartel naar en binnen de Europese Economische Ruimte.

De geadresseerden van het boetebesluit zijn Air Canada, Air France/KLM, British Airways, Cargolux, Cathay Pacific Airways, Japan Airlines, LAN Chili, Martinair, SAS en Singapore Airlines. Een 12e kartel-lid, Lufthansa, en haar dochteronderneming, Swiss International Air Lines, hadden al volledige immuniteit tegen geldboeten gekregen.

Een eerder besluit van de Commissie met dezelfde inhoud (en een nagenoeg gelijke boetehoogte) uit 2010 is in december 2015 door het Gerecht (onderdeel van het Hof van Justitie) vernietigd. In de herkansing heeft de Commissie nu haar fouten uit het verleden hersteld.

Reden voor vernietiging van het oude EC-besluit

Wat was het probleem met het eerste EC-besluit uit 2010? Het Gerecht heeft dit besluit vernietigd, omdat zij een discrepantie aantrof tussen enerzijds de (rechts)overwegingen van het besluit en anderzijds het dictum van het besluit. De overwegingen van het besluit beschreven de overtreding als een enkele en voortdurende inbreuk begaan door alle aangegeven luchtvaarmaatschappijen. Bepalingen van het dictum suggereerden echter dat er vier aparte inbreuken waren, waarbij maar enkele luchtvaartmaatschappijen aan alle vier de inbreuken deelnamen.

De overwegingen en het dictum van het oorspronkelijke boetebesluit komen niet overeen, laat staan dat ze op elkaar aansluiten. Het Gerecht heeft hier dan ook terecht ingegrepen. Het nieuwe EC-besluit van maart 2017 komt tegemoet aan de bezwaren van het Gerecht door het dictum in overeenstemming te brengen met de achterliggende overwegingen van de Commissie.

Het nieuwe besluit is tot dusverre nog niet gepubliceerd omdat de Commissie nog bezig is met het opstellen van een openbare versie die is geschoond van zakelijke en andere vertrouwelijke informatie betreffende de betrokken partijen.

Tot slot

Duidelijk is wel dat de Commissie dit type constructiefout niet snel meer zal maken in haar beslissingen. Voor de luchtvaartmaatschappijen lijkt vooralsnog sprake van een Pyrrhusoverwinning, omdat ze uiteindelijk dezelfde boete opgelegd krijgen ondanks de fouten die de Europese Commissie heeft gemaakt.

Alleen Martinair komt er voordelig uit. Zij heeft als enige geen boete gekregen die op precies hetzelfde niveau ligt als in de EC-beslissing van 2010. Dit komt omdat de bedrijfsomzet van Martinair in 2016 aanzienlijk lager lag dan in 2009. In de EU-regels geldt een maximumboete van 10% van de totale omzet in het kalenderjaar dat voorafgaat aan de vaststelling van het boetebesluit. Martinair komt er door de omzetdaling binnen haar onderneming dus vanaf met een lagere boete.