Vorig jaar is in de Europese Unie de Richtlijn Bedrijfsgeheimen in werking getreden.[1] Met de Richtlijn wordt beoogd oneerlijke concurrentie tegen te gaan, innovatie en kennisoverdracht te promoten en een gelijk speelveld te creëren voor ondernemingen binnen de Europese Unie. Wij informeren u graag over de achtergrond en gevolgen van de Richtlijn.

Knowhow en vertrouwelijke bedrijfsinformatie zijn belangrijke onderdelen van het intellectueel kapitaal van een onderneming. Het investeren hierin versterkt de concurrentiepositie en het innovatief vermogen op de markt. Bescherming van die knowhow en informatie bestrijkt het gebied van de zogeheten ‘bedrijfsgeheimen’, veelal bekend onder de Engelse term ‘trade secrets’. Bedrijfsgeheimen zijn in bijna alle lidstaten van de Europese Unie relatief zwak beschermd. In Nederland wordt veelal een beroep gedaan op het algemene kader van de onrechtmatige daad naast contractuele bescherming via geheimhoudingsovereenkomsten. Met de Richtlijn wordt een uniforme bescherming van bedrijfsgeheimen in de lidstaten van de Europese Unie gewaarborgd.

Wat zijn ‘bedrijfsgeheimen’? De Richtlijn geeft een definitie van bedrijfsgeheimen, namelijk alle kennis of informatie die:

  1. geheim is, althans niet algemeen bekend of gemakkelijk toegankelijk is;
  2. commerciële waarde bezit omdat zij geheim is, en
  3. onderworpen is aan redelijke maatregelen om deze informatie of kennis geheim te houden.

Deze definitie is ruim en omvat vele terreinen, waaronder technologische kennis, bedrijfsstrategieën, klantinformatie en onderzoeksgegevens. Een van de bekendste voorbeelden van een goed bewaard bedrijfsgeheim is het recept van Coca-Cola, dat al sinds 1886 als zodanig wordt gekoesterd.

Wat gaat er veranderen? De Richtlijn bepaalt dat bedrijfsgeheimen niet op onrechtmatige wijze mogen worden verkregen, gebruikt of geopenbaard. Daaronder wordt het volgende verstaan:

  • indien de toegang tot het bedrijfsgeheim op onrechtmatige wijze is geschied;
  • indien het bedrijfsgeheim in strijd met eerlijke handelspraktijken is verkregen;
  • indien het bedrijfsgeheim op onrechtmatige wijze is verkregen;
  • in geval van inbreuk op een contractuele verplichting;
  • indien een verplichting tot niet-gebruik of openbaarmaking niet wordt nageleefd;
  • bij het produceren, aanbieden of in de handel brengen van inbreukmakende goederen.

Wat betekent dit concreet? De Richtlijn verplicht lidstaten te voorzien in toereikende handhavingsmogelijkheden om effectief op te kunnen treden tegen inbreuken via civiele procedures. Dergelijke procedures bieden onder meer de volgende mogelijkheden:

  • het instellen van een stakingsvordering of verbodsvordering;
  • het vorderen van schadevergoeding voor gebruik van de bedrijfsgeheimen;
  • het leggen van beslag bij het bedrijf waar het bedrijfsgeheim wordt geschonden;
  • het bewerkstelligen van afgifte of vernietiging van producten die in strijd met de Richtlijn op de markt zijn gebracht.

De Richtlijn geeft een aantal specifieke beperkingen op de beschermingsomvang. Zo is het van essentieel belang dat de uitoefening van het recht op vrijheid van meningsuiting en van informatie niet wordt beperkt, in het bijzonder wat onderzoeksjournalistiek en de bescherming van journalistieke bronnen betreft. Daarnaast dient in het kader van het algemeen belang onder omstandigheden bescherming toe te komen aan de activiteiten van klokkenluiders.

Bedrijfsgeheimen versus octrooirecht Wanneer bedrijfsinformatie betrekking heeft op innovatie en technologie is er een directe link met octrooibescherming. Het octrooirecht geeft een duidelijke, wettelijk geregelde bescherming en een (tijdelijk) exclusief recht om op te treden tegen inbreuk. Een nadeel van octrooibescherming is dat het octrooi openbaar wordt gemaakt en het een beperkte geldigheidsduur kent. Dit in tegenstelling tot geheime knowhow, die in duur onbeperkt is. Indien een bedrijfsgeheim op onrechtmatige wijze is verkregen, gebruikt of openbaar gemaakt kan op grond van de wet worden opgetreden. Onafhankelijke ontdekkingen (ook bekend als: 'reverse engineering’) zijn gewoon toegestaan, mits er geen inbreuk wordt gemaakt op een geldend octrooi.

Van belang om op te merken is dat met bescherming via een bedrijfsgeheim geen intellectueel eigendomsrecht wordt verkregen.

Tot slot Met de implementatie van de Richtlijn zullen de mogelijkheden om effectief op te treden tegen inbreuk op bedrijfsgeheimen worden versterkt. Bescherming via geheimhoudingsovereenkomsten wordt met de Richtlijn echter niet overbodig.