De vraag of de bekende Le Pliage handtassen van Longchamp beschermd zijn door het auteursrecht wordt in België door verschillende hoven en rechtbanken anders beantwoord. De Hoven van Beroep van Brussel en van Luik oordeelden in 2004 en 2006 van wel, het Hof van Beroep Gent oordeelde in 2014 van niet.

Tegen dat laatste arrest van het Hof van Beroep Gent van 20 oktober 2014 werd cassatieberoep aangetekend. Dat arrest had tot redelijk wat controverse geleid door expliciet niet de eerdere uitspraken van de Hoven van Beroep van Brussel en van Luik te volgen. Samengevat, had het Hof van Beroep Gent als volgt geoordeeld:

  • De “auteur” (sic) van “Le Pliage” was een trend gestart;
  • Als anderen die trend volgen is er geen “verwatering” want die rechtsfiguur uit het merkenrecht bestaat niet in het auteusrecht. Ook “inburgering” bestaat niet in het auteursrecht;
  • De basiskenmerken van een stijl of een mode zijn niet vatbaar voor bescherming door een auteursrecht;
  • Voor de ontwikkeling van de cultuur is de auteursrechtelijke bescherming van een stijl of mode nefast;
  • Door auteursrechtelijke bescherming toe te kennen aan (het begin van) een modetrend, wordt verder de uitdrukkingsvrijheid van andere auteurs onnodig beperkt;
  • Ten slotte was er ook een economisch argument om geen auteursrechtelijke bescherming toe te kennen aan de vormgeving van de handtas “Le Pliage”, want de s.a.s. Jean Cassegrain beweerde de rechten overgenomen te hebben van de ontwerper Philippe Cassegrain. Als dat zo was, zouden auteursrechten voor lange tijd worden geblokkeerd bij deze vennootschap;
  • Het verschil met de wél auteursrechtelijk beschermde Tripp Trapp stoel, bijvoorbeeld, is dat bij de Tripp Trapp stoel een geheel nieuwe vorm werd gecreëerd en een verstelbare stoel werd gemaakt, waarbij er geen sprake was van een nieuwe trend.

Longchamp tekende cassatieberoep aan tegen dat arrest, onder meer omdat het Hof van Beroep Gent niet-bestaande voorwaarden aan de auteursrechtelijke bescherming toegevoegd zou hebben door te oordelen dat de handtas geen auteursrechtelijke bescherming geniet omdat ze een nieuwe trend zette.

Het Hof van Cassatie verwierp dit cassatieberoep echter op 17 februari 2017 en stelde dat het Hof van Beroep Gent enkel (terecht) had geoordeeld dat de combinatie van vormelementen slechts een modetrend uitmaakte, die op zichzelf geen auteursrechtelijke bescherming kan genieten. Daarom moest het Hof van Beroep zich niet meer uitspreken over de vraag van de oorspronkelijkheid.

Ten slotte was het volgens het Hof van Cassatie niet tegenstrijdig om te oordelen,

  • enerzijds dat een auteursrecht eens toegekend altijd blijft voortbestaan, aangezien beginselen uit het merkenrecht zoals “verwatering” en “inburgering” niet bestaan in het auteursrecht;
  • anderzijds dat er geen auteursrecht kan worden toegekend aan de combinatie van vormelementen van de handtassen die slechts overeenstemmen met een stijl of modetrend.

In de praktijk lijkt het antwoord op de vraag of Le Pliage handtassen van Longchamp al dan niet door het auteursrecht beschermd zijn dus af te hangen van de locatie. Handtassen die in Brussel en Luik namaak zijn, zijn in Gent vooralsnog volstrekt legaal… Het is nu afwachten of de rechtbanken in Brussel en Luik het oordeel van het Hof van Beroep te Gent zullen volgen, dan wel hun eigen rechtspraak trouw zullen blijven.