Per 1 juli 2016 zijn de Aanbestedingswet 2012, het Aanbestedingsbesluit en de Gids Proportionaliteit gewijzigd. De wijzigingen dienen ter implementatie van de nieuwe Europese aanbestedingsrichtlijnen 2014/23/EU, 2014/24/EU, 2014/25/EU. Overeenkomstig de Europa 2020 strategie zijn belangrijke doelstellingen flexibilisering van het aanbestedingsproces en bevorderen van innovatie en duurzaamheid.

Het wetsvoorstel tot wijziging van de Aanbestedingswet 2012 werd op 21 juni 2016 door de Eerste Kamer aangenomen. Een tijdens de plenaire behandeling ingediende motie-Dercksen (PVV) inzake het inbesteden van niet-kerntaken door overheden is na stemming verworpen. De aangenomen wijzigingen vormen over het algemeen een adequate implementatie van de nieuwe richtlijnen.  

In de literatuur worden wel kritische kanttekeningen geplaatst bij de uitwerking van een aantal onderwerpen, zoals de regeling voor uitsluiting op grond van past performance. Het nieuwe artikel 2.87 lid 1 sub g bepaalt dat een inschrijver kan worden uitgesloten van deelneming aan een aanbestedingsprocedure indien: "de inschrijver of gegadigde heeft blijk gegeven van aanzienlijke of voortdurende tekortkomingen bij de uitvoering van een wezenlijk voorschrift van een eerdere overheidsopdracht, een eerdere opdracht van een speciale-sectorbedrijf of een eerdere concessieopdracht en dit heeft geleid tot vroegtijdige beëindiging van die eerdere opdracht, tot schadevergoeding of tot andere vergelijkbare sancties." Het is op grond van de Memorie van Toelichting echter onduidelijk of uitsluitend een beroep kan worden gedaan op deze uitsluitingsgrond indien de aanzienlijke tekortkoming toerekenbaar is aan de opdrachtnemer. Een andere onderwerp van kritiek is de suggestie van de wetgever dat aanbestedende diensten een register bijhouden waarin de aanzienlijke of voortdurende tekortkomingen worden geregistreerd. Nadere procedurele waarborgen tegen willekeur en favoritisme bij opname van een partij in een register formuleert de wetgever echter niet. Gedacht zou kunnen worden aan hoor en wederhoor vóór opname in het register, de mogelijkheid om rehabilitatie te verzoeken na een bepaalde periode en laagdrempelige (volledige) toetsing van het voornemen tot opname in het register.

Enkele belangrijke wijzigingen in de Aanbestedingswet 2012: 

  • Meer ruimte voor innovatie en duurzaamheid: introductie procedure voor innovatiepartnerschap en verduidelijking op welke wijze strategische beleidsdoelstellingen zoals duurzaamheid en sociale criteria kunnen worden meegewogen bij opdrachten.
  • Meer flexibiliteit bij aanbestedingsprocedures: uitbreiding van het toepassingsgebied van de mededingingsprocedure met onderhandeling en de concurrentiegerichte dialoog.
  • Integriteit bij aanbesteden: verplicht passende maatregelen ter voorkoming van belangenconflicten door bijvoorbeeld opstellen van een interne regeling. Mogelijkheid van uitsluiting van deelneming aan een opdracht bij aanzienlijke of voortdurende tekortkomingen.
  • Publiek-publieke samenwerking: in specifieke gevallen van onderlinge samenwerking behoeven aanbestedende diensten en speciale-sectorbedrijven niet deel 2, deel 2a of deel 3 van de Aanbestedingswet 2012 toe te passen.
  • Voorbehouden opdrachten: de mogelijkheid opdrachten voor te behouden aan sociale werkvoorzieningen als ten minste 50% van de werknemers gehandicapt zijn, wordt uitgebreid door dit percentage te verlagen naar 30%, ‘kansarmen’ toe te voegen aan de doelgroep en aanbestedende diensten en speciale-sectorbedrijven de mogelijkheid te bieden opdrachten voor te behouden aan ondernemingen die de integratie van arbeidsbeperkten tot doel hebben.
  • Opdrachten voor sociale en andere specifieke diensten: aanbestedende diensten worden verplicht opdrachten voor sociale en andere specifieke diensten met een waarde boven € 750 000 aan te kondigen. Voor speciale-sectorbedrijven geldt de verplichting vanaf € 1.000.000.
  • Concessieopdrachten: De concessierichtlijn introduceert een nieuw regime voor concessieopdrachten voor diensten en vult de bestaande bepalingen rondom de concessieopdrachten voor werken aan.
  • Speciale sectoren: voor speciale-sectorbedrijven gelden momenteel al aparte en meer flexibele regels omdat het veelal gaat om geliberaliseerde sectoren. Activiteiten met betrekking tot de exploratie van olie en gas en bepaalde postdiensten (financiële, logistieke, elektronische en filateliediensten) vallen hier niet langer onder. Het wetsvoorstel maximeert de looptijd van een raamovereenkomst voor speciale-sectoropdrachten tot in beginsel acht jaar.

Enkele belangrijke wijzigingen in het Aanbestedingsbesluit: 

  • In de eigen verklaring op te nemen gegevens worden aangepast aan het bij ministeriële regeling aan te wijzen Uniform Europees Aanbestedingsdocument (UEA).
  • Geregeld wordt welke betekenis aan de overlegging door een ondernemer van een bewijs van registratie op een officiële erkenningslijst of van een certificaat moet worden toegekend.
  • Voor gevallen waarin tijdens een aanbestedingsprocedure een geavanceerde elektronische handtekening vereist is, wordt bepaald welke geavanceerde elektronische handtekeningen een aanbestedende dienst of speciale-sectorbedrijf dient te erkennen.

De wijzigingen in de Gids Proportionaliteit betreffen wijzigingen van voorschriften, handvatten en voorbeelden ten aanzien van onder andere: het maximeren van het aantal percelen per inschrijver, de keuze van de aanbestedingsprocedure, uitsluitingsgronden, geschiktheidseisen, gunningscriteria, termijnen, varianten en klachtafhandeling.

De aangenomen regelingen zijn te vinden op www.pianoo.nl.